తాజా అప్డేట్లు, స్టడీ మెటీరియల్స్ మరియు ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్ల కోసం మా అధికారిక Telegram ఛానల్లో చేరండి:
👉 https://t.me/+XfIr9Y4n_rFlNzc1
స్పష్టమైన వివరణలు, UPSC & State PSC స్టడీ కంటెంట్ మరియు ఉపయోగకరమైన డిజిటల్ జ్ఞానం కోసం నా YouTube ఛానల్ను ఫాలో అవ్వండి మరియు సపోర్ట్ చేయండి. ఇప్పుడే Subscribe చేయండి:
👉 https://youtube.com/@digitalstories-r5k?si=LKQvAr5-SY1cbN7v
భారతదేశంలోని నేలలు (Soils of India):
నేలలు ఏర్పడే ప్రక్రియను పెడోజెనెసిస్ (Pedogenesis) అంటారు.
భారతదేశం వంటి విశాలమైన దేశంలో నేలల నిర్మాణం మరియు గుణాలు ప్రాంతాల వారీగా మారుతాయి. ఇది వివిధ భూప్రకృతులు (Landforms) మరియు వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల జరుగుతుంది.
నేలల వర్గీకరణ:
భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) ప్రకారం భారతదేశంలోని నేలలు 8 రకాలుగా విభజించబడ్డాయి.
1. ఆల్యూవియల్ నేలలు (Alluvial Soils):
ఈ నేలలు భారతదేశ భూభాగంలో సుమారు 24% విస్తీర్ణాన్ని ఆక్రమించాయి. ఇవి ముఖ్యంగా ఇండో–గంగా–బ్రహ్మపుత్ర మైదానాలు, తీర ప్రాంతాలు మరియు నది లోయలలో కనిపిస్తాయి.
ఈ నేలలు పర్వత పాద ప్రాంతాలలో కూడా ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
ఇవి ఇసుక, లోమ్ మరియు మట్టి భిన్న నిష్పత్తుల్లో కలిగి ఉంటాయి.
ఆల్యూవియల్ నేలల రకాలు:
(a) ఖాదర్ (Khadar):
(b) బంగర్ (Bangar):
ఆల్యూవియల్ నేలల రంగు సాధారణంగా బూడిద, లేత గోధుమ లేదా పసుపు రంగులో ఉంటుంది.
ఈ నేలలు పోటాష్, ఫాస్ఫారిక్ ఆమ్లం, లైమ్ మరియు కార్బన్ సమ్మేళనాలు ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి. కానీ నైట్రోజన్ మరియు హ్యూమస్ తక్కువగా ఉంటాయి.
(c)భాబర్ ప్రాంతం (Bhabar Region):
భాబర్ ప్రాంతం హిమాలయాల అడవిబయళ్ల వద్ద ఉండే ఒక సన్నని భూభాగం.
- శివాలిక్ పర్వతాల దక్షిణ భాగంలో ఉంటుంది
- పెద్ద రాళ్లు, గరుగు, గడ్డి వంటి మోటు అవక్షేపాలతో ఏర్పడింది
- నేల రంధ్రాలతో ఉండటం వల్ల నదులు భూమిలోకి చొరబడిపోతాయి (మాయమవుతాయి)
- భూమి పొడిగా ఉండి వ్యవసాయానికి అనుకూలం కాదు
- వెడల్పు సుమారు 8–16 కి.మీ
(d)తెరై ప్రాంతం (Terai Region):
తెరై ప్రాంతం భాబర్ ప్రాంతానికి దక్షిణంగా ఉంటుంది.
- భాబర్లో మాయమైన నదులు ఇక్కడ మళ్లీ బయటపడతాయి
- ప్రాంతం చిత్తడిగా, చెరువులా (marshy & swampy) ఉంటుంది
- నేల సారవంతంగా ఉండి వ్యవసాయానికి అనుకూలం
- ఘనమైన అడవులు మరియు వన్యప్రాణులు అధికంగా ఉంటాయి
- వరి, చెరకు, గోధుమ వంటి పంటలు పండుతాయి
2. నల్ల పత్తి నేలలు (Black Cotton Soils):
ఈ నేలలను మహారాష్ట్రలో రెగూర్ (Regur) అని పిలుస్తారు.
ఇవి కాటన్ నేలలు అని కూడా పిలుస్తారు.
ఈ నేలలు అగ్నిపర్వత లావా రాళ్ల వాతావరణ ప్రభావం వల్ల ఏర్పడతాయి మరియు ప్రధానంగా డెక్కన్ లావా పీఠభూమిలో కనిపిస్తాయి.
ఈ నేలలు ఎండ ప్రాంత వ్యవసాయానికి అనుకూలమైనవి.
ఇవి టైటానిఫెరస్ మాగ్నెటైట్ అనే పదార్థం వల్ల గాఢ నల్ల రంగులో ఉంటాయి.
ఈ నేలలు తడిగా ఉన్నప్పుడు విస్తరిస్తాయి మరియు ఎండినప్పుడు కుంచించుకుంటాయి. దీనికి కారణం మాంట్మోరిలోనైట్ ఖనిజం.
ఈ నేలలు తేమను ఎక్కువగా నిల్వ ఉంచే గుణం కలిగి ఉంటాయి.
అందువల్ల ఈ పంటలకు అనుకూలం:
పత్తి
మోటా ధాన్యాలు
సన్ఫ్లవర్
సిట్రస్ పండ్లు
కానీ ఇవి అధిక నీటి అవసరమున్న వరి పంటకు అనుకూలం కావు.
ఈ నేలల్లో నైట్రోజన్, హ్యూమస్ మరియు ఫాస్ఫారిక్ ఆమ్లం తక్కువగా ఉంటాయి. కానీ లైమ్, పోటాష్, ఇనుము, అల్యూమినియం, కాల్షియం మరియు మాగ్నీషియం ఎక్కువగా ఉంటాయి.
Prepare Smart. Crack UPSC/Groups Exams with Confidence!
Buy Best Geography Books Here
3. ఎర్ర నేలలు (Red Soils):
ఈ నేలలు సాధారణంగా స్ఫటిక మరియు రూపాంతర రాళ్ల విఘటన వల్ల ఏర్పడతాయి.
ఈ నేలల్లో ఫెరోమ్యాగ్నీషియం ఖనిజాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
ఈ నేలల ఎరుపు రంగుకు కారణం ఇనుము ఆక్సైడ్ (Fe₂O₃).
ఈ నేలలు రంధ్రాలతో కూడినవి మరియు మోటా ధాన్య నిర్మాణం కలిగి ఉంటాయి. వీటిలో తేమ నిల్వ శక్తి తక్కువ.
అందువల్ల ఇవి తక్కువ సారవంతమైనవి మరియు వ్యవసాయానికి ఎక్కువ నీరు అవసరం.
4. లేటరైట్ నేలలు (Laterite Soils):
ఈ నేలలు సాధారణంగా 200 సెం.మీ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వర్షపాతం ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఏర్పడతాయి.
భారీ వర్షపాతం వల్ల లైమ్ మరియు సిలికా బయటకు వెళ్లిపోవడం వల్ల ఇవి ఏర్పడతాయి.
ఈ నేలలు ప్రధానంగా కనిపించే ప్రాంతాలు:
డెక్కన్ పీఠభూమి
పశ్చిమ కనుమలు
తూర్పు కనుమల ఎత్తైన ప్రాంతాలు
అస్సాం
మైసూరు
మలబార్
రాజ్మహల్ కొండలు
ఈ నేలలు లీచింగ్ ప్రక్రియ ద్వారా ఏర్పడతాయి.
లీచింగ్ సమయంలో వర్షపు నీరు నేలలోని సిలికా పదార్థాలను కడిగివేస్తుంది.
అందువల్ల ఈ నేలలు సిలికా తక్కువగా కలిగి ఉంటాయి.
ఈ నేలలు సాధారణంగా తక్కువ సారవంతమైనవి, కానీ ఎరువులు వాడితే ప్లాంటేషన్ పంటలకు అనుకూలంగా మారతాయి.
ఉదాహరణకు:
కాఫీ
కొబ్బరి
జీడిపప్పు
రాగి
📘 స్టడీ మెటీరియల్స్ కోసం ముందటి క్లాస్ను ఫాలో అవ్వండి మరియు తదుపరి క్లాస్ కోసం వేచి ఉండండి.
5. పర్వత లేదా అటవీ నేలలు (Mountain / Forest Soils):
ఈ నేలలు వాతావరణం మరియు జీవపరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల ప్రాంతానుసారం మారుతూ ఉంటాయి.
ఇవిలో రాళ్లు, కంకరలు మరియు చిన్న రాయి ముక్కలు ఉంటాయి.
ఇవి ప్రధానంగా కనిపించే ప్రాంతాలు:
హిమాలయ పర్వతాలు
వింధ్య పర్వతాలు
సాత్పుర పర్వతాలు
నీలగిరి కొండలు
ఈ నేలలు సాధారణంగా ఆమ్ల స్వభావం (Acidic) కలిగి ఉంటాయి.
ఈ నేలలు ఈ పంటలకు అనుకూలం:
టీ
కాఫీ
మసాలా పంటలు
ఉష్ణమండల పండ్లు
గోధుమ
మొక్కజొన్న
యవ
6. ఎడారి నేలలు (Arid / Desert Soils):
ఈ నేలలు ప్రధానంగా రాజస్థాన్లోని ఎడారి మరియు అర్ధ ఎడారి ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి.
ఇవిలో ఇసుక ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఈ నేలలు ఈ పంటలకు అనుకూలం:
జొన్న
బాజ్రా
సేద్యానికి నీరు అందుబాటులో ఉన్న ప్రాంతాల్లో గోధుమ మరియు పత్తి కూడా పండిస్తారు.
7. ఉప్పు మరియు క్షార నేలలు (Saline and Alkaline Soils):
ఈ నేలలు ప్రధానంగా కనిపించే రాష్ట్రాలు:
రాజస్థాన్
పంజాబ్
హర్యానా
ఉత్తరప్రదేశ్
బీహార్
మహారాష్ట్ర
తమిళనాడు
ఈ నేలలను స్థానికంగా ఇలా పిలుస్తారు:
రెహ్
కల్లర్
ఉసర్
ఇవి సాధారణంగా వ్యవసాయానికి అనుకూలం కావు.
కానీ ఈ పద్ధతుల ద్వారా మెరుగుపరచవచ్చు:
సేద్యం (Irrigation)
లైమ్ మరియు జిప్సం కలపడం
వరి మరియు చెరకు వంటి పంటలు పెంచడం
8. పీటీ మరియు మర్షీ నేలలు (Peaty and Marshy Soils):
ఈ నేలలు నీరు నిల్వ ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఎక్కువకాలం సేంద్రీయ పదార్థాలు చేరడం వల్ల ఏర్పడతాయి.
ఇవి ప్రధానంగా కనిపించే ప్రాంతాలు:
ఒడిశా
పశ్చిమ బెంగాల్
తమిళనాడు
కేరళ
కేరళలో వీటిని కారి నేలలు అని పిలుస్తారు.
ఈ నేలలు సాధారణంగా ఉప్పుదనం ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి మరియు ఫాస్ఫేట్ మరియు పోటాష్ తక్కువగా ఉంటాయి.
నేలల నిర్జీవత్వానికి కారణాలు (Reasons for Soil Infertility):
పోషక పదార్థాల లోపం
నేల గాలింపు (Soil Erosion)
అధిక లీచింగ్
హ్యూమస్ లోపం
ఉప్పుదనం మరియు క్షారత్వం
తగిన సేద్యం లేకపోవడం
నిరంతర పంటల సాగు
రసాయనాల అధిక వినియోగం
నేల గాలింపు ఫలితాలు (Effects of Soil Erosion):
సారవంతమైన పైభాగ నేల నష్టం
వ్యవసాయ ఉత్పత్తి తగ్గడం
ఎడారీకరణ
నదులు మరియు జలాశయాలలో మట్టి పేరుకుపోవడం
వరదలు
పర్యావరణ నష్టం
నేల సంరక్షణ పద్ధతులు (Soil Conservation Methods):
అటవీ విస్తరణ (Afforestation)
కాంటూర్ దున్నడం (Contour Ploughing)
టెర్రస్ వ్యవసాయం (Terrace Farming)
స్ట్రిప్ క్రాపింగ్
షెల్టర్ బెల్ట్స్
పంటల మార్పిడి (Crop Rotation)
సరైన సేద్య విధానాలు
చెక్ డ్యామ్ల నిర్మాణం
No comments:
Post a Comment