CHAPTER-2 MCQs వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ)The Vedic Age..

 

For detailed explanation, watch my previous classes. Stay tuned for more upcoming classes.

వివరమైన ఇంగ్లీష్ నోట్స్  అధ్యయన కోసం సందర్శించండి:


1. వేదాల గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

అవి మొదటి నుంచే పూర్తిగా వ్రాత రూపంలో ఉన్నాయి.
అవి అపౌరుషేయంగా పరిగణించబడతాయి.
అవి మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా తరతరాలకు చేరాయి.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

2. ఋగ్వేదానికి సంబంధించిన క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

మండలాలు II నుండి VII వరకు కుటుంబ గ్రంథాలు (Family Books) గా పిలుస్తారు.
మండల IX సోమ దేవునికి అంకితం చేయబడింది.
మండల X ఋగ్వేదంలో అతి పురాతన భాగం.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

3. క్రింది జంటలలో సరైనవి ఏవి?

వేదం — విషయం

  1. ఋగ్వేదం — స్తోత్రాలు
  2. సామవేదం — యజ్ఞ నియమాలు
  3. యజుర్వేదం — యజ్ఞ సూత్రాలు
  4. అథర్వవేదం — మంత్రాలు మరియు మాయాజాలాలు

A) 1, 3 మరియు 4 మాత్రమే
B) 1 మరియు 4 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2, 3 మరియు 4

సమాధానం: A) 1, 3 మరియు 4 మాత్రమే

4. క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

సామవేదం భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి మూలం.
సామవేదంలోని అన్ని స్తోత్రాలు స్వతంత్రంగా రచించబడినవి.
సామవేదంలోని ఎక్కువ స్తోత్రాలు ఋగ్వేదం నుండి తీసుకోబడినవి.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

5. క్రింది జంటలలో సరైనది ఏది?

A) హోత్రి — యజుర్వేదం
B) ఉద్గాత్రి — సామవేదం
C) అధ్వర్యు — ఋగ్వేదం
D) బ్రహ్మ — అథర్వవేదం మాత్రమే

సమాధానం: B) ఉద్గాత్రి — సామవేదం

6. వేద సందర్భంలో “శ్రుతి” అనే పదం అర్థం ఏమిటి?

A) వ్రాత గ్రంథాలు
B) ధ్యానం ద్వారా పొందిన జ్ఞానం
C) మౌఖికంగా ప్రసారం చేసిన పవిత్ర గ్రంథాలు
D) తాత్విక వివరణలు

సమాధానం: C) మౌఖికంగా ప్రసారం చేసిన పవిత్ర గ్రంథాలు

7. క్రింది జంటలలో సరైనది కానిది ఏది?

A) ఐతరేయ బ్రాహ్మణం — ఋగ్వేదం
B) శతపథ బ్రాహ్మణం — యజుర్వేదం
C) గోపథ బ్రాహ్మణం — సామవేదం
D) తాండ్య బ్రాహ్మణం — సామవేదం

సమాధానం: C) గోపథ బ్రాహ్మణం — సామవేదం
(సరైనది: గోపథ → అథర్వవేదం)

8. అథర్వవేదానికి సంబంధించిన క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇందులో మంత్రాలు మరియు మాయాజాలాలు ఉంటాయి.
ఇది కేవలం తాత్విక చర్చలకే పరిమితం.
ఇది ప్రారంభ వైద్య శాస్త్రంతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 3 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

9. ఆర్యుల మూలస్థానం గురించి సరైన జంట ఏది?

A) యూరప్ — మ్యాక్స్ ముల్లర్
B) సెంట్రల్ ఆసియా — బాల గంగాధర్ తిలక్
C) ఆర్కటిక్ ప్రాంతం — బాల గంగాధర్ తిలక్
D) టిబెట్ — సర్ డబ్ల్యూ. జోన్స్

సమాధానం: C) ఆర్కటిక్ ప్రాంతం — బాల గంగాధర్ తిలక్

10. వేద సాహిత్యం గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

A) ఇది ఒకే రచయిత ద్వారా తక్కువ కాలంలో రచించబడింది
B) ఇది శతాబ్దాల పాటు అభివృద్ధి చెంది మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడింది
C) ఇది ప్రాకృత భాషలో రచించబడింది
D) ఇది పూర్తిగా తాత్వికమైనది

సమాధానం: B) ఇది శతాబ్దాల పాటు అభివృద్ధి చెంది మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడింది

11. క్రింది వాటిని పరిశీలించండి:

కృష్ణ యజుర్వేదం
శుక్ల యజుర్వేదం
తాండ్య బ్రాహ్మణం

ఇవాటిలో యజుర్వేదానికి సంబంధించినవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1, 2 మరియు 3
D) 1 మాత్రమే

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

12. క్రింది వాటిలో అరణ్యకాలను ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది ఏది?

A) యజ్ఞ విధాన గ్రంథాలు
B) అడవుల్లో అధ్యయనం చేసే తాత్విక గ్రంథాలు
C) దేవతలకు అంకితమైన స్తోత్రాలు
D) వైద్య గ్రంథాలు

సమాధానం: B) అడవుల్లో అధ్యయనం చేసే తాత్విక గ్రంథాలు

13. ఋగ్వేదం మరియు అవేస్తా మధ్య ఉన్న సామ్యాలు ఏమి సూచిస్తాయి?

A) రాజకీయ ఐక్యత
B) సాంస్కృతిక మరియు భాషా సంబంధాలు
C) కేవలం వాణిజ్య సంబంధాలు
D) మత సంబంధిత సంఘర్షణలు

\సమాధానం: B) సాంస్కృతిక మరియు భాషా సంబంధాలు

14. మండలాల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

A) మండల I అతి పురాతనది
B) మండలాలు II–VII అతి పురాతనవి
C) మండల X అతి పురాతనది
D) మండల IX అతి తాజాది

సమాధానం: B) మండలాలు II–VII అతి పురాతనవి

15. వేద సాహిత్య అభివృద్ధి సరైన క్రమం ఏది?

A) ఉపనిషత్తులు → వేదాలు → బ్రాహ్మణాలు → అరణ్యకాలు
B) వేదాలు → బ్రాహ్మణాలు → అరణ్యకాలు → ఉపనిషత్తులు
C) బ్రాహ్మణాలు → వేదాలు → ఉపనిషత్తులు → అరణ్యకాలు
D) వేదాలు → ఉపనిషత్తులు → బ్రాహ్మణాలు → అరణ్యకాలు

సమాధానం: B) వేదాలు → బ్రాహ్మణాలు → అరణ్యకాలు → ఉపనిషత్తులు

16. అరణ్యకాల గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇవి బ్రాహ్మణాల చివరి భాగాలు.
ఇవి పూర్తిగా యజ్ఞాల గురించి మాత్రమే ఉంటాయి.
ఇవి కర్మకాండం మరియు తత్వశాస్త్రం మధ్య బ్రిడ్జ్‌గా పనిచేస్తాయి.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: B) 1 మరియు 3 మాత్రమే

17. ఉపనిషత్తుల గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇవి వేదాంతం అని కూడా పిలుస్తారు.
ఇవి జ్ఞాన మార్గాన్ని ప్రాముఖ్యత ఇస్తాయి.
ఇవి ప్రధానంగా యజ్ఞాలు మరియు కర్మకాండంపై దృష్టి పెడతాయి.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1, 2 మరియు 3
D) 1 మాత్రమే

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

18. క్రింది జంటలలో సరైనవి ఏవి?

ఉపనిషత్ — లక్షణం

  1. కథ ఉపనిషత్ — యముడు మరియు నచికేత సంభాషణ
  2. ముండక ఉపనిషత్ — “సత్యమేవ జయతే”
  3. ఈశ ఉపనిషత్ — యజ్ఞాలు

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

19. “ఉపనిషత్” అనే పదానికి అర్థం ఏమిటి?

A) యజ్ఞాల జ్ఞానం
B) గురువు పాదాల దగ్గర కూర్చోవడం
C) పవిత్ర స్తోత్రాలు
D) అరణ్య గ్రంథాలు

సమాధానం: B) గురువు పాదాల దగ్గర కూర్చోవడం

20. వేదాంగాల గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇవి వేదాల అవయవాలు అని పిలుస్తారు.
ఇవి సూత్ర కాలంలో అభివృద్ధి చెందాయి.
జ్యోతిషం వ్యాకరణంతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

పై వాక్యాలలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

21. క్రింది జంటలలో సరైనది ఏది?

A) శిక్ష — వ్యాకరణం
B) కల్ప — యజ్ఞాలు / కర్మకాండం
C) నిరుక్త — ఖగోళ శాస్త్రం
D) జ్యోతిషం — పదవ్యుత్పత్తి

సమాధానం: B) కల్ప — యజ్ఞాలు / కర్మకాండం

22. క్రింది వాటిలో వేదాంగం కానిది ఏది?

A) వ్యాకరణం
B) ఛందస్సు
C) ఆయుర్వేదం
D) నిరుక్త

సమాధానం: C) ఆయుర్వేదం

23. క్రింది జంటలను పరిశీలించండి (ఉపవేదాలు):

ఉపవేదం — విషయం

  1. గాంధర్వవేదం — సంగీతం, నృత్యం
  2. ఆయుర్వేదం — వైద్యం
  3. ధనుర్వేదం — యుద్ధ కళ
  4. శిల్పవేదం — ఖగోళ శాస్త్రం

సరైన జంటలు ఏవి?
A) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
B) 1 మరియు 4 మాత్రమే
C) 2 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2, 3 మరియు 4

సమాధానం: A) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే

24. క్రింది నదుల్లో ఏది సింధు నదిగా గుర్తించబడింది?

A) వితస్తా
B) సింధు
C) ఆసిక్ని
D) విపాశా

సమాధానం: B) సింధు

25. క్రింది జంటలను పరిశీలించండి:

ఋగ్వేద నామం — ఆధునిక పేరు

  1. వితస్తా — జీలం
  2. ఆసిక్ని — చెనాబ్
  3. పరుష్ణి — బియాస్
  4. విపాశా — బియాస్

సరైన జంటలు ఏవి?
A) 1, 2 మరియు 4 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 2, 3 మరియు 4 మాత్రమే
D) 1, 2, 3 మరియు 4

సమాధానం: A) 1, 2 మరియు 4 మాత్రమే
(పరుష్ణి = రవి → ట్రాప్)

26. సప్తసింధవ ప్రాంతం అంటే ఏమిటి?

A) ఏడు పర్వతాల ప్రాంతం
B) ఏడు నదుల ప్రాంతం
C) ఏడు గోత్రాల ప్రాంతం
D) ఏడు రాజ్యాల ప్రాంతం

సమాధానం: B) ఏడు నదుల ప్రాంతం

27. దశరాజ్ఞ యుద్ధం (Ten Kings Battle) ఎక్కడ జరిగింది?

A) సరస్వతి నది తీరంలో
B) గంగా నది తీరంలో
C) పరుష్ణి (రవి) నది తీరంలో
D) యమునా నది తీరంలో

సమాధానం: C) పరుష్ణి (రవి) నది తీరంలో

28. ఋగ్వేద కాలంలో అత్యంత పూజ్యమైన నది ఏది?

A) గంగా
B) యమునా
C) సరస్వతి
D) సింధు

సమాధానం: C) సరస్వతి

29. క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఋగ్వేద కాలంలో గంగా ముఖ్యమైన నది.
ఋగ్వేద ప్రకారం సరస్వతి సముద్రంలో కలిసింది.
ఆర్యులు మొదట సప్తసింధవ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు.

సరైన వాక్యాలు ఏవి?
A) 2 మరియు 3 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 2 మరియు 3 మాత్రమే

30. బ్రహ్మవర్తం అనే ప్రాంతం ఏది?

A) గంగా మరియు యమునా మధ్య ప్రాంతం
B) యమునా మరియు సుత్లేజ్ మధ్య ప్రాంతం
C) సింధు మరియు గంగా మధ్య ప్రాంతం
D) మొత్తం ఉత్తర భారతదేశం

సమాధానం: B) యమునా మరియు సుత్లేజ్ మధ్య ప్రాంతం

31. ప్రారంభ వేద కాల పాలన గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

రాజు స్పష్టమైన భౌగోళిక రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
సభ ప్రధానంగా పెద్దలతో కూడి ఉండేది.
సమితి సాధారణ ప్రజలను కలిగి, విధాన నిర్ణయాలు తీసుకునేది.

సరైనవి ఏవి?
A) 2 మరియు 3 మాత్రమే
B) 1 మరియు 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 3 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 2 మరియు 3 మాత్రమే

32. ఋగ్వేద కాలంలో “రాజన” అంటే ఏమిటి?

A) శాశ్వత సైన్యంతో రాజ్యాధిపతి
B) జనంపై పాలించే గోత్ర నాయకుడు
C) కేవలం మత నాయకుడు
D) పన్ను వసూలు చేసే అధికారి

సమాధానం: B) జనంపై పాలించే గోత్ర నాయకుడు

33. సభ మరియు సమితి గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

సభ చిన్న పెద్దల సమూహం.
సమితి పెద్ద ప్రజాసభ.
మహిళలు పూర్తిగా తప్పించబడ్డారు.

సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

34. ఋగ్వేద సందర్భంలో “బలి” అనే పదం అర్థం ఏమిటి?

A) భూకర పన్ను
B) బలవంతపు కానుక
C) రాజుకు స్వచ్ఛందంగా ఇచ్చే కానుక
D) కేవలం యజ్ఞ బలి

సమాధానం: C) రాజుకు స్వచ్ఛందంగా ఇచ్చే కానుక

35. ఋగ్వేద ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

A) ఇది పూర్తిగా వ్యవసాయ ఆధారితం
B) ఇది ప్రధానంగా పశుపోషణ ఆధారంగా, వ్యవసాయం ద్వితీయంగా ఉంది
C) ఇది పరిశ్రమల ఆధారంగా ఉంది
D) వాణిజ్యం లోహ నాణేలపై ఆధారపడి ఉంది

సమాధానం: B) ఇది ప్రధానంగా పశుపోషణ ఆధారంగా, వ్యవసాయం ద్వితీయంగా ఉంది

36. క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఆవు ప్రధాన సంపదగా ఉండేది.
నాణేలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి.
గుఱ్ఱాలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి.

సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 3 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

37. రాజుకు ఉపయోగించిన “గోప” అనే పదం అర్థం ఏమిటి?

A) భూమి రక్షకుడు
B) పశువుల రక్షకుడు
C) పన్ను వసూలుదారు
D) సైన్య నాయకుడు

సమాధానం: B) పశువుల రక్షకుడు

38. ఋగ్వేదంలో “యవ” అంటే ఏమిటి?

A) గోధుమ
B) బియ్యం
C) యవం (బార్లీ)
D) సజ్జలు

సమాధానం: C) యవం (బార్లీ)

39. ఋగ్వేద కాలంలో “అయస్” అనే పదం ఏ లోహాన్ని సూచిస్తుంది?

A) ఇనుము
B) బంగారం
C) రాగి/కాంస్యం
D) వెండి

సమాధానం: C) రాగి/కాంస్యం

40. ఋగ్వేద మతం గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇంద్రుడు అత్యంత ముఖ్య దేవుడు.
అగ్ని దేవుడు దేవతలు మరియు మనుషుల మధ్య మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించాడు.
విష్ణువు అత్యంత ముఖ్య దేవుడు.

సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

41. క్రింది జంటలలో సరైనవి ఏవి?

దేవుడు — పాత్ర

ఇంద్రుడు — వర్షం మరియు యుద్ధ దేవుడు
అగ్ని — అగ్ని దేవుడు మరియు మధ్యవర్తి
వరుణుడు — నీరు మరియు నైతిక నియంత్రణ దేవుడు
సోముడు — మొక్కల దేవుడు

A) అన్నీ సరైనవి
B) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మరియు 4 మాత్రమే
D) 2 మరియు 3 మాత్రమే

సమాధానం: A) అన్నీ సరైనవి

42. ఋగ్వేద దేవతలను ఎన్ని వర్గాలుగా విభజించారు?

A) రెండు
B) మూడు
C) నాలుగు
D) ఐదు

సమాధానం: B) మూడు

43. ఋగ్వేద మత స్వభావాన్ని ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది ఏది?

A) పూర్తిగా తాత్వికం
B) మోక్షంపై మాత్రమే దృష్టి
C) భౌతికమైనది — సంపద, సుఖం కోసం ప్రార్థన
D) విగ్రహారాధన

సమాధానం: C) భౌతికమైనది — సంపద, సుఖం కోసం ప్రార్థన

44. ఋగ్వేద సమాజం గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

ఇది పితృస్వామ్య సమాజం.
వర్ణ వ్యవస్థ పూర్తిగా జన్మ ఆధారంగా ఉంది.
కుటుంబం సమాజంలోని ప్రాథమిక యూనిట్.

సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 3 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1 మాత్రమే
D) 1, 2 మరియు 3

సమాధానం: A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

45. నాలుగు వర్ణాల భావన మొదట ఎక్కడ కనిపిస్తుంది?

A) సామవేదం
B) యజుర్వేదం
C) పురుష సూక్తం (ఋగ్వేదం మండల X)
D) అథర్వవేదం

సమాధానం: C) పురుష సూక్తం (ఋగ్వేదం మండల X)

46. ఋగ్వేద సమాజంలో మహిళల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

A) వారికి సభలో పాత్ర లేదు
B) వారు సభ మరియు విదథలో పాల్గొనగలిగారు
C) వారు పూర్తిగా ఇంటికే పరిమితమయ్యారు
D) వారికి విద్య అనుమతి లేదు

సమాధానం: B) వారు సభ మరియు విదథలో పాల్గొనగలిగారు

47. “నియోగ” వ్యవస్థ అంటే ఏమిటి?

A) వర్ణాంతర వివాహం
B) సంతానం కోసం విధవరాలు భర్త తమ్ముడిని వివాహం చేసుకోవడం
C) బహుపత్నీత్వం
D) బాల్య వివాహం

సమాధానం: B) సంతానం కోసం విధవరాలు భర్త తమ్ముడిని వివాహం చేసుకోవడం

48. క్రింది వాక్యాలలో సరైనది ఏది?

A) బాల్య వివాహం సాధారణం
B) సంయుక్త కుటుంబ వ్యవస్థ ఉంది
C) కుమార్తెలకు ఎల్లప్పుడూ సమాన వారసత్వ హక్కులు ఉన్నాయి
D) సమాజం మాతృస్వామ్యంగా ఉంది

సమాధానం: B) సంయుక్త కుటుంబ వ్యవస్థ ఉంది

49. గాయత్రి మంత్రం ఎవరిని ఉద్దేశించి ఉంది?

A) ఇంద్రుడు
B) అగ్ని
C) సవిత్రి
D) వరుణుడు

సమాధానం: C) సవిత్రి

50. క్రింది వాక్యాలలో సరైనది ఏది?

A) ప్రారంభ వేద కాలంలో విష్ణువు అత్యంత ముఖ్య దేవుడు
B) అగ్ని మూడు వర్గాల దేవతలలోనూ ఉంది
C) సోముడు యుద్ధ దేవుడు
D) వరుణుడు చిన్న దేవుడ

సమాధానం: B) అగ్ని మూడు వర్గాల దేవతలలోనూ ఉంది


- No comments:

CHAPTER -3 బౌద్ధం EVOLUTION OF BUDDHISM.

For detailed explanation, watch my previous classes. Stay tuned for more upcoming classes.

వివరమైన ఇంగ్లీష్ నోట్స్  అధ్యయన కోసం సందర్శించండి:https://biig123journal.blogspot.com/



 ఆరంభ కారణాలు (ORIGIN):

• ఉత్తర వేద కాలంలో శూద్రుల స్థితి మరింత దిగజారింది. శూద్రులు ఉన్నత మూడు వర్ణాలకు సేవ చేయడానికి మాత్రమే ఉద్దేశించబడ్డారు. మహిళలతో పాటు వీరికి వేద విద్యలను అభ్యసించడానికి అనుమతి లేదు. శూద్రులను క్రూరులు, లోభులు, దొంగల స్వభావం కలవారని పేర్కొన్నారు, మరియు వారిలో కొందరిని అంటరానివారిగా పరిగణించారు.

• పూజారి వర్గం ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా క్షత్రియుల ప్రతిస్పందన కొత్త మతాల ఆవిర్భావానికి ఒక కారణంగా నిలిచింది.

• వర్ధమాన మహావీరుడు మరియు గౌతమ బుద్ధుడు క్షత్రియ వంశానికి చెందినవారు. వీరిద్దరూ బ్రాహ్మణుల అధికారం‌ను సవాలు చేశారు.

• ఈశాన్య భారతదేశంలో కొత్త వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యాప్తి కొత్త మతాల ఉద్భవానికి ప్రధాన కారణంగా భావించబడింది. ఇనుప నంగల ఆధారంగా ఉన్న వ్యవసాయ విధానానికి ఎద్దులు అవసరమయ్యాయి. పశుపోషణ లేకుండా అది అభివృద్ధి చెందలేకపోయింది. అయితే యజ్ఞాలలో పశువులను విచక్షణ లేకుండా బలి ఇవ్వడం వ్యవసాయ అభివృద్ధికి అడ్డంకిగా మారింది. కాబట్టి ఈ కొత్త వ్యవసాయ వ్యవస్థ స్థిరంగా ఉండాలంటే ఈ పశువుల వధను ఆపాల్సి వచ్చింది.

• వైశ్యులు వర్ణ వ్యవస్థలో మూడవ స్థానంలో ఉన్నారు. అందువల్ల తమ స్థితిని మెరుగుపరచే మతాన్ని వారు అన్వేషించారు.

• కొత్త సిద్ధాంతాలు మోక్షాన్ని జీవిత లక్ష్యంగా ప్రతిపాదించాయి. ఇది వేదాల భౌతికవాద ధర్మానికి భిన్నంగా ఉండేది. దీనివల్ల ఆ ప్రాంతంలో మతపరమైన మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి మరియు సుమారు 62 హేతరోడాక్స్ (విధివిరుద్ధ) పంథాలు ఉద్భవించాయి.

• ముఖ్యమైన పంథాలలో బౌద్ధం, జైనం, ఆజీవిక మరియు చార్వాకం ఉన్నాయి

బౌద్ధం (BUDDHISM):

1. బుద్ధుని జీవితం (Life of Buddha):

• సిద్ధార్థుడు క్రీస్తుపూర్వం 563లో నేపాల్‌లోని కపిలవస్తు సమీపంలోని లుంబినిలో శాక్య క్షత్రియ కుటుంబంలో జన్మించాడు.

• అతని తండ్రి పేరు శుద్ధోదనుడు, అతను శాక్య కులాధిపతి.

• అతని తల్లి పేరు మహామాయ లేదా మాయాదేవి, ఆమె కోశల వంశానికి చెందిన రాజకుమారి. అతని జననం తర్వాత ఏడు రోజులకే ఆమె మరణించింది.

• అతను శాక్య వంశానికి చెందినవాడు కాబట్టి అతన్ని శాక్యముని అని పిలిచేవారు.

• అతన్ని అతని పాలక తల్లి గౌతమీ ప్రజాపతి పెంచింది. అందువల్ల అతను గౌతముడు అని కూడా పిలవబడ్డాడు.

• అతను యశోధరను వివాహం చేసుకున్నాడు మరియు వారికి రాహుల్ జన్మించాడు.

• అన్ని సుఖసౌకర్యాలు ఉన్నప్పటికీ సిద్ధార్థుడు సంతోషంగా లేడు. అతను సంపూర్ణ ఆనందం కోసం అన్వేషణలో ఉన్నాడు.

• ఒకసారి ప్రయాణంలో అతను నాలుగు దృశ్యాలను చూశాడు — వృద్ధుడు, రోగి, మృతదేహం మరియు ఒక సంయాసి. ఈ దృశ్యాలు అతనిని సంయాస జీవితం వైపు మళ్లించాయి, ఎందుకంటే సంయాసి అతనికి సంతోషంగా కనిపించాడు.

• 29 సంవత్సరాల వయస్సులో అతను తన గుర్రం కాంతకపై ఇంటిని విడిచిపెట్టాడు.

• అతను ఆరు సంవత్సరాలు మగధ ప్రాంతంలో సంచరిస్తూ ధ్యానం చేశాడు. ఈ సమయంలో అలార కలామ వద్ద ధ్యానం నేర్చుకున్నాడు.

• 35 సంవత్సరాల వయస్సులో నిరంజన నది తీరంలోని పీపల్ చెట్టు కింద బోధ్ గయలో జ్ఞానం పొందాడు. అందువల్ల అతన్ని బుద్ధుడు (జ్ఞానోదయం పొందినవాడు) అని పిలిచారు.

• అతను తన మొదటి బోధనను సారనాథ్‌లోని డీర్ పార్క్‌లో తన ఐదు శిష్యులకు ఇచ్చాడు. దీనిని “ధర్మచక్రప్రవర్తనం” అని అంటారు.

• ఆ ఐదు శిష్యులు అస్సజి, మొగల్లాన, ఉపాలి, సంభుత్త మరియు ఆనంద.

• ఎక్కువ భాగం బోధనలు శ్రావస్తిలో ఇవ్వబడ్డాయి.

• బుద్ధుని జీవితంలోని నాలుగు ముఖ్య సంఘటనలు మహాభినిష్క్రమణ, నిర్వాణం, చక్రప్రవర్తనం మరియు మహాపరినిర్వాణం.

• అతను 80 సంవత్సరాల వయస్సులో క్రీస్తుపూర్వం 483లో కుశీనగరంలో మరణించాడు. చుందుడి ఇంట్లో పంది మాంసం తినడం వల్ల ఆహార విషబాధతో మరణించాడు.

• అంత్యక్రియల తర్వాత బుద్ధుని అవశేషాలను ఎనిమిది గోత్రాల మధ్య పంచారు. ఈ అవశేషాలను పెట్టెల్లో ఉంచి వాటిపై స్తూపాలు నిర్మించారు, ఉదాహరణకు సాంచి స్తూపం.

• బుద్ధుని చివరి మాటలు: “సమస్త సంక్లిష్టమైన విషయాలు నశిస్తాయి, కాబట్టి మీ విమోచన కోసం కృషి చేయండి.”







2. బౌద్ధమత బోధనలు (Teachings of Buddhism):

• బుద్ధుని బోధనల ప్రాథమిక సూత్రాలు “చతురార్య సత్యాలు” (Four Noble Truths) గా పిలవబడతాయి:

(i) దుఃఖం (ప్రపంచం దుఃఖంతో నిండి ఉంది)
(ii) దుఃఖ సముదయం (దుఃఖానికి కారణాలు ఉన్నాయి)
(iii) దుఃఖ నిరోధం (ఈ దుఃఖాన్ని నివారించవచ్చు)
(iv) దుఃఖ నిరోధగామిని ప్రతిపద (దుఃఖ నివారణకు దారి చూపే మార్గం)

• బుద్ధుని ప్రకారం, అన్ని మానవ బాధలకు మూల కారణం ‘ఆసక్తి/కోరిక’ మరియు దాన్ని నశింపజేయడం ద్వారానే బాధలను ముగించవచ్చు.

• ఈ బాధల శృంఖల నుండి బయటపడుతూ నిర్వాణాన్ని పొందడానికి అష్టాంగిక మార్గాన్ని అనుసరించాలి.

ఈ అష్టాంగ మార్గాలు (Eight Fold Paths) ఇవి:
(i) సమ్యక్ వాక్యం (Right speech)
(ii) సమ్యక్ కర్మ (Right action)
(iii) సమ్యక్ ఆజీవికం (Right means of livelihood)
(iv) సమ్యక్ ప్రయత్నం (Right exertion)
(v) సమ్యక్ స్మృతి (Right mindfulness)
(vi) సమ్యక్ ధ్యానం (Right meditation)
(vii) సమ్యక్ సంకల్పం (Right resolution)
(viii) సమ్యక్ దృష్టి (Right view)

• బుద్ధుడు మొత్తం ప్రక్రియను మూడు పదాలలో సంక్షిప్తం చేశాడు: శీలం (సరైన ప్రవర్తన), సమాధి (సరైన ఏకాగ్రత) మరియు ప్రజ్ఞ (సరైన జ్ఞానం).

• బుద్ధుడు “మధ్యమ మార్గం”ను ప్రోత్సహించాడు, ఇందులో అతి అంచులను నివారించాలి.

• ఆయన వర్ణవ్యవస్థను మరియు కుల పరిమితులను తిరస్కరించాడు.

• ప్రారంభంలో ఆయన ‘మహిళలను’ సంగంలో అనుమతించలేదు, కానీ తన ప్రధాన శిష్యుడు ఆనంద సలహా మేరకు తర్వాత అనుమతించాడు. అతని పాలక తల్లి సంగంలో చేరిన మొదటి మహిళ అయ్యింది.

• బుద్ధుని అనుచరులు రెండు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు: ఉపాసకులు (గృహస్థ అనుచరులు) మరియు భిక్షువులు (సన్యాసులు).

• బుద్ధుడు అజ్ఞేయవాది (agnostic) మరియు దేవుడి ఉనికి గురించి స్పష్టమైన అభిప్రాయం వ్యక్తం చేయలేదు.

• బౌద్ధమత అనుచరులు తమ వర్ణం, జాతి సంబంధం లేకుండా సమాన హక్కులు పొందారు.

• బౌద్ధమతంలోని మూడు శరణాలు: బుద్ధం, ధర్మం మరియు సంఘం.

1. బౌద్ధ సాహిత్యం (Buddhist Literature):

• దీనిని పాళి సాహిత్యం అని కూడా అంటారు.

• సుత్త పిటక, వినయ పిటక మరియు అభిధమ్మ పిటకలను కలిపి బౌద్ధమతంలోని త్రిపిటకాలు అంటారు.

• త్రిపిటకాలు బౌద్ధమతంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన పవిత్ర గ్రంథాలు.

• సుత్త పిటకలో బుద్ధుని ఉపదేశాలు మరియు బోధనలు ఉంటాయి.

• వినయ పిటకలో సంగం మరియు భిక్షువుల నియమాలు ఉన్నాయి.

• అభిధమ్మ పిటకలో బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం వివరించబడింది.

• సుత్త పిటకలోని ఒక చిన్న భాగం జాతక కథలు. ఇవి బుద్ధుని పూర్వ జన్మలకు సంబంధించిన సుమారు 550 కథలు, ప్రజలకు నైతిక బోధనలు అందించడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి.

• దీపవంశం మరియు మహావంశం సిలోన్ (శ్రీలంక) గ్రంథాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. అశోకుడు తన కుమార్తె మరియు కుమారుడిని బౌద్ధమతాన్ని ప్రచారం చేయడానికి శ్రీలంకకు పంపించాడు, అక్కడ ఈ గ్రంథాలు రచించబడ్డాయి.

• మిలిందపన్హో కూడా బౌద్ధమతానికి సంబంధించిన ఒక ముఖ్య గ్రంథం. ఇది ఇండో-గ్రీకు రాజు మెనాండర్ (మిలింద) మరియు భిక్షువు నాగసేన మధ్య జరిగిన సంభాషణల సమాహారం. మిలిందుడు బౌద్ధమతంపై నాగసేనను అనేక ప్రశ్నలు అడిగాడు

బుద్ధచరితం, సంస్కృతంలో రచించబడిన గ్రంథం, ఇది అశ్వఘోషుడు రచించిన బుద్ధుని జీవిత చరిత్ర.

1. బౌద్ధమత శాఖలు (Sects of Buddhism):

• బౌద్ధమతంలో మూడు ప్రధాన శాఖలు ఉన్నాయి: హీనయాన, మహాయాన మరియు వజ్రయాన.

(i) హీనయాన (చిన్న వాహనం): ఇది ఆర్థడాక్స్ (సాంప్రదాయ) సమూహం. బుద్ధుని బోధనలను కఠినంగా అనుసరించాలి. హీనయానం వ్యక్తిగత విమోచనాన్ని ప్రాధాన్యంగా చూసింది. వీరు బుద్ధుని చిహ్నాల ద్వారా పూజించారు. విగ్రహారాధన అనుమతించబడలేదు. ఈ శాఖ ప్రధానంగా మగధ, శ్రీలంక మరియు బర్మాలో ప్రాచుర్యం పొందింది.

(ii) మహాయాన (పెద్ద వాహనం): ఇది విశాల దృక్పథం కలిగిన శాఖ. బుద్ధుని బోధనల ఆత్మను అనుసరించింది. వీరు సమూహ విమోచనాన్ని ప్రాముఖ్యత ఇచ్చారు. వీరు బోధిసత్వ అనే అర్ధదైవిక భావనను నమ్మారు. వీరు బుద్ధుని విగ్రహాల ద్వారా పూజించడం ప్రారంభించారు. వీరు సంస్కృతంలో వైపుల్యసూత్రాలు అనే గ్రంథాలను రచించారు. కనిష్కుడు మహాయాన శాఖకు పరిరక్షకుడు.

(iii) వజ్రయాన (వజ్ర వాహనం): ఇది అతీంద్రియ శక్తులను నమ్మింది. అద్భుతాలు మరియు తంత్రంపై విశ్వాసం కలిగింది. ఇది క్రీస్తుశకం 10వ శతాబ్దానికి తూర్పు భారతదేశంలో ప్రాచుర్యం పొందింది. పాల వంశీయులు వజ్రయానాన్ని ప్రోత్సహించారు.

1. బౌద్ధ నిర్మాణాలు (Buddhist Architecture):

• స్తూపం: ఇది అర్ధగోళాకార నిర్మాణం. అశోకుడు మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాంచిలో అత్యంత ముఖ్యమైన స్తూపాన్ని నిర్మించాడు.

• చైత్యాలు: ఇవి గుహలలో నిర్మించిన బౌద్ధ దేవాలయాలు. ఉదాహరణకు నాసిక్ సమీపంలోని కార్లే చైత్యాలు.

• విహారాలు: ఇవి భిక్షువుల నివాసానికి నిర్మించిన భవనాలు. మొదటి విహారం కుమారగుప్తుడు-I నలందలో నిర్మించాడు, దీనిని నలంద మహావిహారం అని పిలిచారు.

బౌద్ధ సంఘాలు (Buddhist Councils):

1వ బౌద్ధ సంఘం (1st Buddhist Council):
కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 483 (బుద్ధుని మరణం వెంటనే)
స్థలం: రాజగృహ (రాజగిరి)
రాజు: అజాతశత్రు
అధ్యక్షుడు: మహాకశ్యప
ప్రధాన వ్యక్తులు: ఆనంద, ఉపాలి

ఉద్దేశ్యం & ఫలితం:
• బుద్ధుని బోధనలను సంకలనం చేయడం
• సుత్త పిటక (బోధనలు) ఆనంద ద్వారా పఠించబడింది
• వినయ పిటక (నియమాలు) ఉపాలి ద్వారా పఠించబడింది

2వ బౌద్ధ సంఘం (2nd Buddhist Council):
కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 383 (100 సంవత్సరాల తర్వాత)
స్థలం: వైశాలి
రాజు: కలాశోక

ఉద్దేశ్యం & ఫలితం:
• సంఘ నియమాలపై వచ్చిన వివాదాలను పరిష్కరించడం
• బౌద్ధమతం విభజన:

  • స్థవిరవాద (ఆర్థడాక్స్)
  • మహాసాంఘిక (లిబరల్)

3వ బౌద్ధ సంఘం (3rd Buddhist Council):
కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 250
స్థలం: పాటలిపుత్ర
రాజు: అశోకుడు
అధ్యక్షుడు: మొగ్గలిపుట్ట తిస్స

ఉద్దేశ్యం & ఫలితం:
• బౌద్ధమతాన్ని అవినీతి ఆచారాల నుండి శుద్ధి చేయడం
• అభిధమ్మ పిటక సంకలనం
• బౌద్ధమతాన్ని ఇతర దేశాలకు వ్యాప్తి చేయడం (శ్రీలంక మొదలైనవి)

4వ బౌద్ధ సంఘం (4th Buddhist Council):
👉 రెండు విధానాలు ఉన్నాయి (పరీక్షలకు ముఖ్యమైనవి)

(A) శ్రీలంక విధానం:
కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 1వ శతాబ్దం
స్థలం: ఆలూ విహార (శ్రీలంక)
రాజు: వట్టగామిని అభయ

ఫలితం:
• త్రిపిటకాలు పాళి భాషలో లిఖించబడ్డాయి

(B) కాశ్మీర్ విధానం:
కాలం: క్రీస్తుశకం 1వ శతాబ్దం
స్థలం: కాశ్మీర్ (కుండలవన)
రాజు: కనిష్కుడు
అధ్యక్షుడు: వసుమిత్ర

ఫలితం:
• వ్యాఖ్యానాల సంకలనం
• మహాయాన బౌద్ధమత అభివృద్ధి

డిస్క్లెయిమర్ (Disclaimer):
ఈ విషయాలు విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం సిద్ధం చేయబడ్డాయి. ఈ నోట్స్ అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు పరీక్షా సిద్ధత (UPSC మరియు రాష్ట్ర పరీక్షలు) కోసం సులభీకరించబడ్డాయి. విశదమైన అధ్యయనం కోసం పాఠకులు ప్రమాణిత పుస్తకాలు మరియు అధికారిక వనరులను సూచించాలి

- No comments:
Labels:

CHAPTER 2.1 వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ) (THE VADIC AGE) ,తరువాతి వేద ఆర్యులు(LATER VEDIC ARYANS)

 

For detailed explanation, watch my previous classes. Stay tuned for more upcoming classes.

వివరమైన ఇంగ్లీష్ నోట్స్  అధ్యయన కోసం సందర్శించండి:https://biig123journal.blogspot.com/

వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ):


7. ఉపనిషత్తులు:

ఇవి వేద సాహిత్యంలోని చివరి దశ. ఉపనిషత్తులు తాత్విక శాస్త్రం (మెటాఫిజిక్స్) గురించి చర్చిస్తాయి. వీటిని వేదాంతం అని కూడా అంటారు, ఎందుకంటే ఇవి వేద సాహిత్య శ్రేణిలో చివరిగా సంకలనం చేయబడ్డ గ్రంథాలు. ఇవిలో ఆత్మ, బ్రహ్మం, పునర్జన్మ, కర్మ సిద్ధాంతం వంటి విషయాలు ఉన్నాయి. ఉపనిషత్తులు జ్ఞాన మార్గాన్ని ప్రాముఖ్యంగా ప్రోత్సహించాయి. “ఉపనిషత్” అనే పదానికి అర్థం “గురువు పాదాల దగ్గర కూర్చోవడం”. ప్రధాన ఉపనిషత్తులు ఛాందోగ్య ఉపనిషత్ మరియు బృహదారణ్యక ఉపనిషత్. ఇతర ముఖ్యమైన ఉపనిషత్తులు కఠ ఉపనిషత్, ఈశ ఉపనిషత్, ప్రశ్న ఉపనిషత్, ముండక ఉపనిషత్ మొదలైనవి. యముడు మరియు నచికేత మధ్య సంభాషణ కఠ ఉపనిషత్‌లో ప్రధాన అంశం. జాతీయ చిహ్నంలోని “సత్యమేవ జయతే” అనే పదం ముండక ఉపనిషత్ నుండి తీసుకోబడింది.

వేదాంగాలు:
600 క్రీ.పూ తర్వాతి కాలాన్ని సూత్ర కాలం అంటారు. ఈ కాలంలో వేదాంగాలు సంకలనం చేయబడ్డాయి. అందువల్ల వీటిని సూత్ర సాహిత్యం అంటారు. వీటిని వేదాల అవయవాలు అని కూడా అంటారు, అందుకే వేదాంగాలు అని పిలుస్తారు. ఇవి ఆరు: శిక్ష — శబ్దశాస్త్రం లేదా ఉచ్చారణ శాస్త్రం; కల్ప — యజ్ఞాలు మరియు కర్మకాండాలు; వ్యాకరణం — వ్యాకరణ శాస్త్రం; నిరుక్తం — పదాల ఉద్భవం (వ్యుత్పత్తి); ఛందస్సు — ఛందస్సు, కవితా నిర్మాణ నియమాలు; జ్యోతిషం — ఖగోళ శాస్త్రం.

ఉపవేదాలు:
గాంధర్వవేదం నృత్యం, నాటకం, సంగీతం గురించి వివరిస్తుంది. ఆయుర్వేదం వైద్యశాస్త్రానికి సంబంధించినది. శిల్పవేదం కళలు మరియు వాస్తు శిల్పాన్ని వివరిస్తుంది. ధనుర్వేదం యుద్ధ కళలను సూచిస్తుంది.

ప్రాచీన నదులు:
ఋగ్వేద నామాలలో సింధు — ఇండస్, వితస్త — జీలమ్, అసిక్ని — చెనాబ్, పరుష్ని — రావి, విపాస — బియాస్, శతుద్రి — సుట్లెజ్, దృశద్వతి — ఘగ్గర్, క్రము — కుర్రం, గోమల్ — గోమతి అనే ఆధునిక నామాలకు సరిపోతాయి.

ప్రారంభ వేద కాల ఆర్యులు – భౌగోళిక ప్రాంతం:
ప్రారంభ ఆర్యులు తూర్పు ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఉత్తర–పడమర సరిహద్దు ప్రావిన్స్, పంజాబ్ మరియు పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రాంతాలలో నివసించారు. ఋగ్వేదం ప్రకారం, భారత ఉపఖండంలో ఆర్యులు మొదట స్థిరపడ్డ ప్రాంతాన్ని సప్తసింధవ ప్రాంతం లేదా ఏడు నదుల భూమి అని పిలుస్తారు. ఋగ్వేదంలోని నదీస్తుతి సూక్తం తూర్పున గంగా నుండి పశ్చిమాన కుభా (కాబూల్) వరకు మొత్తం 21 నదులను పేర్కొంటుంది. హిమాలయాలు, ముజవంత్ పర్వతాలు మరియు సముద్రం గురించి కూడా ప్రస్తావించబడింది. సరస్వతి మరియు సింధు నదులు సముద్రంలో కలుస్తాయని చెప్పబడింది, అందులో సరస్వతి అత్యంత పూజనీయమైనది. కుభా, క్రము, గోమతి మరియు సువస్తు వంటి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నదులు కూడా ప్రస్తావించబడ్డాయి. పది రాజుల యుద్ధం పరుష్ణి నది తీరంలో జరిగింది. బ్రహ్మావర్తం యమునా మరియు సుట్లెజ్ మధ్య ఉన్న ప్రాంతం. గంగా మరియు యమునా ఈ కాలంలో ముఖ్యమైనవి కావు.

రాజకీయం (పాలన):
ప్రారంభ వేద కాలంలో పాలన గిరిజన విధానంగా ఉండేది. జన అనే గిరిజన సమూహానికి రాజన నాయకుడిగా ఉండేవాడు. సభ మరియు సమితి అనే రెండు సంస్థల సహాయంతో పాలన సాగేది. సభలో వృద్ధులు ఉండగా, సమితిలో సాధారణ ప్రజలు కూడా ఉండేవారు. మహిళలు సభ మరియు విదథలో పాల్గొనగలిగేవారు. రాజుకు పురోహితుడు సహాయం చేసేవాడు; వశిష్ఠుడు మరియు విశ్వామిత్రుడు ప్రముఖులు. రాజుకు శాశ్వత సైన్యం లేదా అధికార వ్యవస్థ ఉండేది కాదు. బలి అనే స్వచ్ఛంద కానుకను పొందేవాడు. రాజు గిరిజన సమూహాన్ని మాత్రమే పాలించేవాడు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ:
ఆర్థిక వ్యవస్థ పశుపోషణ ఆధారంగా అర్ధ సంచారంగా ఉండేది. పశుపోషణ ప్రధాన వృత్తి కాగా, వ్యవసాయం ద్వితీయ వృత్తిగా ఉండేది. యవం (బార్లీ) ప్రధాన పంట, గోధుమ ద్వితీయ పంట. ఆవు అత్యంత ముఖ్యమైన జంతువు, అది సంపదగా మరియు మార్పిడి మాధ్యమంగా ఉపయోగించబడేది. రాజనను గోప అని పిలిచేవారు. ఆవును అఘన్య అని పిలిచేవారు. నాణేలు లేవు. గుర్రాలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. అయస్ అనే పదం రాగి లేదా కంచును సూచిస్తుంది.

మతం:
ఇంద్రుడు ప్రధాన దేవుడు, అతన్ని పురందర అని పిలిచేవారు. అతను యుద్ధ నాయకుడు మరియు వర్ష దేవుడు. అగ్ని రెండవ ముఖ్య దేవుడు, దేవతలు మరియు మనుషుల మధ్య మధ్యవర్తి. వరుణుడు నీటిని ప్రతినిధ్యం వహించాడు. సోముడు మొక్కల దేవుడు మరియు మత్తు పానీయానికి సంబంధించినది. దేవతలను ద్యుస్తాన, అంతరిక్షస్థాన, పృథ్వీస్థాన అనే మూడు వర్గాలుగా విభజించారు. ప్రజలు ప్రధానంగా సంతానం, పశువులు, ఆహారం, సంపద కోసం దేవతలను ఆరాధించేవారు.

సమాజం:
సమాజం పితృస్వామ్య విధానంలో ఉండేది. వర్ణ వ్యవస్థ వృత్తుల ఆధారంగా ఉండేది, జన్మ ఆధారంగా కాదు. నాలుగు వర్ణాలు పురుషసూక్తంలో మొదట ప్రస్తావించబడ్డాయి. కుటుంబం ప్రధాన యూనిట్, ఇది ఏకపత్నీ మరియు పితృస్వామ్య విధానంలో ఉండేది. నియోగ వ్యవస్థ ఉండేది. బాల్య వివాహాలు లేవు. ఆస్తి వారసత్వం ప్రధానంగా కొడుకుకే చెందేది. సంయుక్త కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రాచుర్యంలో ఉండేది.

అదనపు అంశాలు:
గాయత్రి మంత్రం సవిత్రికి అంకితం చేయబడింది. ప్రారంభ వేద కాలంలో విష్ణువు తక్కువ ప్రాముఖ్యత కలిగిన దేవుడు. అగ్ని అన్ని వర్గాలలో ఉన్న దేవుడిగా భావించబడింది.

తరువాతి వేద ఆర్యులు(LATER VEDIC ARYANS):

1. భౌగోళిక ప్రాంతం:

• తరువాతి వేద ఆర్యులు పంజాబ్ నుండి పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్ మొత్తం ప్రాంతానికి విస్తరించారు, ఇది గంగా-యమునా దోయాబ్ ప్రాంతం.
• వారు తూర్పు ప్రాంతంలోని ఘనమైన అడవుల్లోకి ప్రవేశించి, వాటిని తొలగించి నేటి బీహార్ ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు.

2. రాజకీయం:

• తరువాతి వేద ఆర్యుల రాజకీయ వ్యవస్థ రాజ్యపాలన వైపు మారింది.
• రాజు ఇప్పుడు జనపదం అని పిలువబడే భూభాగంపై పాలించాడు.
• రాజు సైన్యాన్ని నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు మరియు పాలనా వ్యవస్థ (బ్యూరోక్రసీ) కూడా అభివృద్ధి చెందింది.
• రాజ్యపాలనకు దైవిక మూలం ఉన్నదనే భావన కలిగింది. అలాగే రాజులలో రాజు అనే భావన కూడా ఉద్భవించింది. అధిరాజ, రాజాధిరాజ, సమ్రాట్ మరియు ఏకరాట్ వంటి పదాలు చాలా గ్రంథాల్లో ఉపయోగించబడ్డాయి.
• అథర్వవేదం ప్రకారం ఏకరాట్ పరమాధికారాన్ని కలిగిన రాజు.
• విదథ పూర్తిగా కనుమరుగైంది. అయితే సభ మరియు సమితి కొనసాగాయి.
• మహిళలు ఇక సభలో కూర్చోవడానికి అనుమతించబడలేదు మరియు అది ఇప్పుడు పెద్దలు మరియు బ్రాహ్మణుల ఆధీనంలోకి వచ్చింది.
• రాజు రాజసూయ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు, ఇది అతనికి అత్యున్నత అధికారాన్ని ఇవ్వడానికి ఉద్దేశించబడింది.
• అతను అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు, ఇది రాజు గుర్రం అడ్డంకి లేకుండా తిరిగిన ప్రాంతంపై సంపూర్ణ నియంత్రణను సూచిస్తుంది.
• అతను వాజపేయ యజ్ఞం లేదా రథపందెం కూడా నిర్వహించాడు, ఇందులో రాజు రథం తన బంధువులపై గెలిచేలా చేయబడేది.
• రాజు పన్నులు వసూలు చేయడం ప్రారంభించాడు, అవి ఒక అధికారికి ఇవ్వబడేవి. ఆ అధికారిని సంగ్రహిత అంటారు.





3. ఆర్థిక వ్యవస్థ (Economy):

• తరువాతి వేద కాలంలో వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా మారింది, అయితే పశుపోషణ ద్వితీయ వృత్తిగా కొనసాగింది.
• శతపథ బ్రాహ్మణం దున్నే విధానాల గురించి విస్తృతంగా వివరిస్తుంది.
• బియ్యం (వ్రిహి) మరియు గోధుమ (గోధుమ) తరువాతి వేద ఆర్యుల ప్రధాన పంటలుగా మారాయి, అయినప్పటికీ వారు యవ (బార్లీ) పంటను కూడా సాగు చేసేవారు.
• ఇనుముతో చేసిన కొన్ని వ్యవసాయ పరికరాలు ఉపయోగించబడ్డాయి. తరువాతి వేద గ్రంథాలలో ఆరు, ఎనిమిది, పన్నెండు మరియు ఇరవై నాలుగు ఎద్దులను కూడా నాగలికి కట్టినట్లు చెప్పబడింది.
• నాగలిని సిరా అని పిలిచేవారు మరియు దున్నిన రేఖను సీతా అని పిలిచేవారు.
• పశువుల పేడను ఎరువుగా ఉపయోగించేవారు.
• వేద కాలంలో కొత్త లోహమైన ఇనుము ప్రవేశపెట్టబడింది.
• దానిని శ్యామ అయస్ అని పిలిచేవారు మరియు రాగిని లోహిత అయస్ అని పిలిచేవారు.
• నేయడం మహిళలకు మాత్రమే పరిమితమైనప్పటికీ, అది విస్తృతంగా ప్రాచుర్యంలో ఉంది. తోలుతో పని, మట్టిపాత్రలు తయారీ మరియు మేడకట్టు పనులు చాలా అభివృద్ధి చెందాయి.
• తరువాతి వేద కాల ప్రజలు నాలుగు రకాల మట్టిపాత్రలతో పరిచయం కలిగి ఉన్నారు — బ్లాక్ అండ్ రెడ్ వేర్, బ్లాక్ స్లిప్డ్ వేర్, పెయింటెడ్ గ్రే వేర్.
• రైతులు తమ అవసరాలకు సరిపడా ఉత్పత్తి చేసేవారు మరియు తమ ఉత్పత్తిలో కొంత భాగాన్ని నాయకులు, రాజకుమారులు మరియు పూజారుల కోసం కూడా అందించేవారు.
• అధిక ఉత్పత్తి కారణంగా వాణిజ్య కార్యకలాపాలు మరింత అభివృద్ధి చెందాయి. అప్పు ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడం వస్తువుల రూపంలోనే ప్రారంభమైంది.
• మార్పిడి సాధనంగా ఆవు మరియు కొన్ని రకాల ఆభరణాలు ఉపయోగించబడ్డాయి.
• అథర్వవేదం ప్రకారం ఎండబడి పోవడం (దుర్భిక్షం) మరియు అధిక వర్షాలు వ్యవసాయానికి ప్రమాదకరంగా మారాయి.
• శిల్పకారుల సంఘాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆ సంఘానికి నాయకుడిని శ్రేష్ఠి (Shreshthi) అని పిలిచేవారు.

4. సమాజం (Society):

• తరువాతి వేద కాలంలో వర్ణ వ్యవస్థ వృత్తి ఆధారంగా కాకుండా జన్మ ఆధారంగా మారింది.
• సమాజం నాలుగు వర్ణాలుగా విభజించబడింది — బ్రాహ్మణులు, రాజన్యులు లేదా క్షత్రియులు, వైశ్యులు మరియు శూద్రులు.

వృత్తి ఆధారిత నాలుగు వర్ణాలు (Occupation Based Four Varnas)

ఉపాధ్యాయులు మరియు పూజారులు .................. బ్రాహ్మణులు
పాలకులు, నిర్వాహకులు .............. క్షత్రియులు
రైతులు, వ్యాపారులు, బ్యాంకర్లు ....... వైశ్యులు
శిల్పకారులు మరియు కూలీలు .............. శూద్రులు

వివాహ రకాలు (Marriage Types):

A. ధర్మ్య (Dharmya)

బ్రహ్మ – ఒకే వర్గాల మధ్య జరిగే ఏర్పాటు చేసిన వివాహం; కట్నం లేదు.
దైవ – తండ్రి తన కుమార్తెను యజ్ఞం చేసే పూజారికి అతని ఫీజులో భాగంగా ఇచ్చేవాడు.
ఆర్ష – కూతురి తండ్రికి ఒక ఆవు మరియు ఒక ఎద్దు రూపంలో చిన్న వరకట్నం చెల్లించబడేది.
ప్రజాపత్య – తండ్రి కట్నం లేకుండా మరియు వరకట్నం కోరకుండా కుమార్తెను ఇచ్చేవాడు.

B. అధర్మ్య (Adharmya)

గాంధర్వ – ప్రేమ వివాహం లాంటిది.
అసుర – పెళ్లికూతురిని కొనుగోలు చేసి చేసుకునే వివాహం.
రాక్షస – అమ్మాయిని అపహరించి ఆమె ఇష్టానికి విరుద్ధంగా వివాహం చేయడం.
పైశాచ – అమ్మాయి నిద్రలో ఉన్నప్పుడు లేదా మద్యం సేవించినప్పుడు లేదా మతిస్థిమితం లేనప్పుడు ఆమె గౌరవాన్ని దెబ్బతీయడం.

• మూడు ఉన్నత వర్ణాలకు చెందినవారు వేద మంత్రాల ప్రకారం ఉపనయనం లేదా పవిత్ర యజ్ఞోపవీతం ధరించే హక్కు కలిగి ఉన్నారు.

• నాల్గవ వర్ణం (శూద్రులు) యజ్ఞోపవీతం ధరించే హక్కు మరియు గాయత్రి మంత్రం జపం చేయడంలో నుండి వంచించబడ్డారు.
• మహిళలకు సాధారణంగా తక్కువ స్థానం ఇవ్వబడింది. ఈ కాలంలో వారు రాజకీయ మరియు మత హక్కులను కోల్పోయారు.
• తరువాతి వేద కాలంలో గోత్ర వ్యవస్థ ఏర్పడింది. గోత్రం అనేది ఒకే పూర్వికుని నుండి వచ్చిన వారసత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రజలు గోత్ర వివాహ నిషేధం (గోత్ర బాహ్య వివాహం)ను అనుసరించడం ప్రారంభించారు.
• తరువాతి వేద కాలంలో నాలుగు ఆశ్రమాలు ఏర్పడ్డాయి — బ్రహ్మచారి (విద్యార్థి), గృహస్థ (ఇంటివాడు), వానప్రస్థ (అరణ్యవాసి), సన్యాసి (సంసారాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టినవాడు).
• మొదటి వేద కాలంతో పోలిస్తే బహుపత్నీ వ్యవస్థ మరియు బాల్య వివాహాలు పెరిగాయి.
• సంయుక్త కుటుంబ వ్యవస్థకు బదులుగా పురుషాధిక్యంతో కూడిన అణు కుటుంబాలు ఏర్పడ్డాయి.

5. మతం (Religion):

• రిగ్వేద కాలంలోని ముఖ్య దేవతలు అయిన ఇంద్రుడు మరియు అగ్ని తమ ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయారు.
• త్రిమూర్తి భావన ఉద్భవించింది, అందులో ప్రజాపతి (సృష్టికర్త), రుద్ర (జంతువుల దేవుడు) మరియు విష్ణు (రక్షకుడు) ఏర్పడ్డారు.
• తరువాతి వేద కాలంలో విగ్రహారాధన లక్షణాలు కనిపించాయి.
• పుషన్, పశువులను కాపాడే దేవుడిగా భావించబడినవాడు, శూద్రుల దేవుడిగా పరిగణించబడ్డాడు, అయితే రిగ్వేద కాలంలో పశుపోషణ ఆర్యుల ప్రధాన వృత్తి.
• ప్రజలు ప్రారంభ వేద కాలంలాగే ఈ కాలంలో కూడా భౌతిక ప్రయోజనాల కోసం దేవతలను ఆరాధించారు.
• ప్రార్థనలు కొనసాగినప్పటికీ, దేవతలను ప్రసన్నం చేయడంలో అవి ప్రధాన మార్గంగా లేకపోయాయి. యజ్ఞాలు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత పొందాయి.
• యజ్ఞాలలో పెద్ద స్థాయిలో జంతువులను బలి ఇవ్వడం జరిగేది, ముఖ్యంగా పశుసంపద నాశనం జరిగింది.
• బ్రాహ్మణులు పూజా విధానాలలో జ్ఞానం మరియు నైపుణ్యంపై ఏకాధికారాన్ని ప్రకటించారు.
• తరువాతి వేద కాలం చివరి భాగంలో పూజారుల ఆధిపత్యం, ఆచారాలు మరియు కర్మకాండాలపై వ్యతిరేకత పెరిగింది.
• ఈ కాలంలోనే ఉపనిషత్తులు రచించబడ్డాయి, ఇవి కర్మకాండాలను విమర్శించి, సత్య జ్ఞానం మరియు సరైన విశ్వాసానికి ప్రాముఖ్యత ఇచ్చాయి.
• ఉపనిషత్తులు ఆత్మ (ఆత్మన్) జ్ఞానాన్ని పొందాలని మరియు ఆత్మ మరియు బ్రహ్మం మధ్య సంబంధాన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలని సూచించాయి.




హిందూ తత్వశాస్త్ర పాఠశాలలు (Hindu Schools of Philosophy):

• సాంఖ్య అన్ని ఆరు తత్వశాస్త్ర వ్యవస్థలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది. ఇది 25 ప్రాథమిక సూత్రాలు (తత్త్వాలు) ఉన్నాయని బోధిస్తుంది, అందులో ప్రకృతి (పదార్థం) మొదటిది. కపిలుడు సాంఖ్య తత్వాన్ని ప్రతిపాదించాడు.

• యోగ ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన హిందూ తత్వశాస్త్ర వ్యవస్థ. పతంజలి యోగ తత్వాన్ని ప్రతిపాదించాడు.

• వైశేషిక తత్వశాస్త్రం ప్రపంచాన్ని వాస్తవికంగా, విశ్లేషణాత్మకంగా మరియు వాస్తవ దృష్టితో పరిశీలిస్తుంది. ఇది అన్ని వస్తువులను ఐదు మూలభూతాలుగా విభజించింది — భూమి, నీరు, గాలి, అగ్ని మరియు ఆకాశం. కణాదుడు వైశేషిక తత్వాన్ని ప్రతిపాదించాడు.

• న్యాయ తత్వం ప్రకారం జ్ఞానాన్ని సంపాదించడం ద్వారా మోక్షం లభిస్తుంది. గౌతముడు న్యాయ తత్వాన్ని ప్రతిపాదించాడు.

• మీమాంస తత్వం మనుష్యుని కర్తవ్యాలను నిర్ణయించడంలో వేదాలను అంతిమ అధికారంగా గుర్తిస్తుంది. ఇది రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది — జైమినికి చెందిన పూర్వ మీమాంస మరియు వ్యాసునికి చెందిన ఉత్తర మీమాంస.

డిస్క్లెయిమర్ (Disclaimer):

ఈ విషయాలు కేవలం విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం సిద్ధం చేయబడ్డాయి. ఈ నోట్స్ సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు పరీక్షల సిద్ధత (UPSC మరియు రాష్ట్ర స్థాయి పరీక్షలు) కోసం సరళీకరించబడ్డాయి. వివరమైన అధ్యయనం కోసం పాఠకులు ప్రామాణిక పుస్తకాలు మరియు అధికారిక వనరులను పరిశీలించడం మంచిది.


- No comments:
Labels:

CHAPTER-2 వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ)The Vedic Age..

 

For detailed explanation, watch my previous classes. Stay tuned for more upcoming classes.

వివరమైన ఇంగ్లీష్ నోట్స్  అధ్యయన కోసం సందర్శించండి:


వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ):

ఆర్యులు వేద సంస్కృతికి ప్రతిపాదకులుగా చెప్పబడుతున్నారు.
వారు ఆర్య అనే భాషను మాట్లాడేవారు, అది తరువాతి కాలంలో వచ్చిన సంస్కృతానికి సమానంగా ఉండేది. అందువల్ల వారిని ఆర్యులు అని పిలుస్తారు.
ఆర్యుల ఆవిర్భావానికి సంబంధించి మ్యాక్స్ ముల్లర్ ప్రతిపాదించిన మధ్య ఆసియా సిద్ధాంతం విస్తృతంగా ఆమోదించబడింది.

ఆర్యుల మూలస్థానం పై అభిప్రాయాలు:
యూరప్ — సర్ డబ్ల్యూ. జోన్స్
మధ్య ఆసియా — మ్యాక్స్ ముల్లర్
ఆర్కిటిక్ ప్రాంతం — బాల గంగాధర్ తిలక్
టిబెట్ ప్రాంతం — దయానంద సరస్వతి

ఆర్యుల గురించి తెలిసే ముఖ్యమైన ఆధారం వేద సాహిత్యం, అందులో వేదాలు అత్యంత ముఖ్యమైనవి. వేద అంటే జ్ఞానం.

వేదాలు ఒక వ్యక్తిగత మత గ్రంథం కాదు. వేద సాహిత్యం అనేక శతాబ్దాల కాలంలో అభివృద్ధి చెందింది మరియు తరం నుంచి తరానికి మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడింది. అందువల్ల వీటిని శృతి అని అంటారు.

వేదాలను అపౌరుషేయం అని కూడా అంటారు, అంటే మనుషులు రచించలేదు; మరియు నిత్యం అని కూడా అంటారు, అంటే అవి ఎప్పటినుంచో ఉన్నాయి.

వేద సాహిత్యం:
వేద సాహిత్యం నాలుగు రకాల సాహిత్య కృతులతో రూపొందింది, అవి వేదాలు, బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకాలు మరియు ఉపనిషత్తులు.

వేదాలు స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలు, మంత్రాలు, లితానీలు మరియు యజ్ఞ సంబంధిత సూత్రాల సమాహారం. ఇవి నాలుగు.

వేదాలు:
ఋగ్వేదం — స్తోత్రాల సమాహారం(A collection of hymns)

సామవేదం — గీతాల సమాహారం(A collection of songs)

యజుర్వేదం — యజ్ఞ సూత్రాల సమాహారం( A collection of sacrificial formulae)

అథర్వవేదం — మంత్రాలు మరియు మాయాజాలాల సమాహారం(A collection of spells and charms)


- No comments:
Labels:
Subscribe to: Posts (Atom)

CHAPTER-2 MCQs వేద కాలం (1500–600 క్రీ.పూ)The Vedic Age..

  For detailed explanation, watch  my previous classes . Stay tuned for more upcoming classes. వివరమైన ఇంగ్లీష్ నోట్స్  అధ్యయన కోసం సందర్శిం...