అధ్యాయం 2.2 — తీర మైదానాలు (Coastal Plains) & భారత ద్వీపాలు (Islands of India)

 తాజా అప్‌డేట్స్, స్టడీ మెటీరియల్స్ మరియు ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్ల కోసం మా అధికారిక టెలిగ్రామ్ ఛానల్‌లో చేరండి:https://t.me/+XfIr9Y4n_rFlNzc1  

 For clear explanations, UPSC & State PSC study content, and useful digital knowledge — follow my YouTube channel and support the journey!

👉 Subscribe now: https://youtube.com/@digitalstories-r5k?si=LKQvAr5-SY1cbN7v

---

తీర మైదానాలు (The Coastal Plains):

దక్షిణ ద్వీపకల్ప పీఠభూమి తూర్పు మరియు పడమర వైపులా రెండు సన్నని మైదానాలు ఉన్నాయి. వీటిని వరుసగా తూర్పు తీర మైదానం మరియు పడమర తీర మైదానం అంటారు.

• ఈ మైదానాలు సముద్ర అలల క్షయ–నిక్షేప చర్యలు మరియు ద్వీపకల్ప నదులు తెచ్చిన అవక్షేపాల వల్ల ఏర్పడ్డాయి.

---

ద్వీపకల్ప పీఠభూమికి తూర్పు మరియు పడమర వైపులా రెండు సన్నని మైదానాలు ఉన్నాయి:

• తూర్పు తీర మైదానం

• పడమర తీర మైదానం

ఎలా ఏర్పడ్డాయి:

• సముద్ర అలల చర్య

• ద్వీపకల్ప నదుల నిక్షేపాలు  

---

(A) పడమర తీర మైదానం (Western Coastal Plain):

వెడల్పు: 15–25 కి.మీ (తూర్పు తీరంతో పోలిస్తే సన్నగా ఉంటుంది)

నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడింది:

• కథియావార్ తీరము (గుజరాత్)

• కొంకణ్ తీరము (మహారాష్ట్ర)

• కన్నారా తీరము (కర్ణాటక)

• మలబార్ తీరము (కేరళ)

ముఖ్య లక్షణాలు

• గుజరాత్ తీర మైదానాలు సబర్మతి, మాహి, నర్మదా, తాపీ నదుల అల్యూవియం వల్ల ఏర్పడ్డాయి.

• మలబార్ తీరంలో సరస్సులు, లగూన్లు, బ్యాక్‌వాటర్లు (కాయల్స్) ఉన్నాయి.

• వేమ్బనాద్ సరస్సు (కేరళ) అతిపెద్ద బ్యాక్‌వాటర్ సరస్సు.

---

(B) తూర్పు తీర మైదానం (Eastern Coastal Plain):

ప్రధానంగా ఇది ఒక ఎమర్జెంట్ కోస్ట్.

నియమిత తీరరేఖ లక్షణాలు:

• ఆఫ్‌షోర్ బార్స్

• సముద్ర తీరాలు

• ఇసుక రిడ్జ్‌లు

• లగూన్లు

ప్రాంతీయ పేర్లు

• తమిళనాడు తీరము → కోరమండల్ తీరము

• ఒడిశా & పశ్చిమ బెంగాల్ తీరము → నార్తర్న్ సర్కార్స్ తీరము

---

నదుల లక్షణాలు

తూర్పు దిశగా ప్రవహించే నదులు:

• జిగ్‌జాగ్ మార్గంలో ప్రవహిస్తాయి

• విస్తారంగా ఉంటాయి

• డెల్టాలు ఏర్పరుస్తాయి

పడమర దిశగా ప్రవహించే నదులు (ఉదా: నర్మదా, తాపీ):

• ఎస్ట్యూరీలు ఏర్పరుస్తాయి

• Prepare Smart. Crack UPSC/Groups Exams with Confidence!

  Buy Best Geography Books Here 

  👉 https://amzn.to/4tB89fG

  👉 https://amzn.to/3Q7PLwe

---

డెల్టాల ఉదాహరణలు:

• సుందర్బన్స్ (గంగా–బ్రహ్మపుత్ర)

• మహానది డెల్టా

• గోదావరి డెల్టా

మహానది డెల్టా ప్రాంతాన్ని ఉత్కల్ మైదానం అంటారు.

---

తూర్పు vs పడమర తీర మైదానాల తేడాలు:

లక్షణం	తూర్పు తీరము	పడమర తీరము
తీరరేఖ	సున్నితమైనది	విభజితమైనది
నది ముఖం	డెల్టాలు	ఎస్ట్యూరీలు
వర్షపాతం	తక్కువ	ఎక్కువ
వెడల్పు	విస్తృతం	సన్నని
నదులు	పొడవైనవి	చిన్నవి

---

భారత ద్వీపాలు (The Islands of India):

భారతదేశంలో సుమారు 247 ద్వీపాలు ఉన్నాయి. ఇవి రెండు ప్రధాన గుంపులుగా విభజించబడ్డాయి:

• అండమాన్ & నికోబార్ ద్వీపాలు

• లక్షద్వీప ద్వీపాలు

---

(A) అండమాన్ & నికోబార్ ద్వీప సమూహం:

• బంగాళాఖాతంలో ఉన్నాయి.

• మయన్మార్‌లోని అరాకాన్ యోమా పర్వతాల కొనసాగింపుగా భావిస్తారు.

ద్వీపాల సంఖ్య:

• అండమాన్ సమూహం → సుమారు 203 ద్వీపాలు

• నికోబార్ సమూహం → 7 పెద్ద + 12 చిన్న ద్వీపాలు

ముఖ్య జలసంధులు

• టెన్ డిగ్రీ ఛానల్ → అండమాన్ & నికోబార్‌ను వేరు చేస్తుంది

• డంకన్ ప్యాసేజ్ → దక్షిణ అండమాన్ మరియు లిటిల్ అండమాన్ మధ్య

రాజధాని: పోర్ట్ బ్లెయిర్ (దక్షిణ అండమాన్‌లో)

---

ముఖ్య విషయాలు:

• మిడిల్ అండమాన్ భారతదేశంలో విస్తీర్ణం పరంగా అతిపెద్ద సముద్ర ద్వీపం.

• సాడిల్ పీక్ (737 మీ) అండమాన్ & నికోబార్‌లో ఎత్తైన శిఖరం (ఉత్తర అండమాన్‌లో).

• ఇంద్రా పాయింట్ (పిగ్మాలియన్ పాయింట్) భారతదేశపు అతి దక్షిణ బిందువు (గ్రేట్ నికోబార్‌లో, 6½° N).

• బారెన్ దీవి భారతదేశంలోని ఏకైక క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం. చివరిసారి 10 ఏప్రిల్ 1991న విస్ఫోటనం జరిగింది.

---

(B) లక్షద్వీప ద్వీప సమూహం:

• అరేబియా సముద్రంలో ఉన్న కోరల్ ద్వీప సమూహం.

• రాజధాని: కావరట్టి.

• “లక్షద్వీప” అంటే లక్ష ద్వీపాలు అని అర్థం అయినప్పటికీ, ఇది కేవలం 25 చిన్న ద్వీపాల సమూహం.

ముఖ్య లక్షణాలు

• ఎక్కువ ద్వీపాలు గుర్రపు చెప్పు ఆకారంలో ఉంటాయి.

• ఇవి అటోల్స్ (కోరల్ నిక్షేపాలు)తో ఏర్పడ్డాయి.

భౌగోళిక విభజన:

• 11°N కు ఉత్తరంగా ఉన్నవి → అమిందివి ద్వీపాలు

• దక్షిణంగా ఉన్నవి → కన్ననోర్ ద్వీపాలు

---

ముఖ్య ద్వీపాలు:

• అండ్రోట్ → లక్షద్వీపలో అతిపెద్ద ద్వీపం

• మినికోయ్ → రెండవ అతిపెద్ద మరియు దక్షిణ అంచు ద్వీపం

జలసంధులు:

• నైన్ డిగ్రీ ఛానల్ → మినికోయ్‌ను మిగతా లక్షద్వీప నుంచి వేరు చేస్తుంది

• ఎయిట్ డిగ్రీ ఛానల్ → లక్షద్వీపను మాల్దీవుల నుంచి వేరు చేస్తుంది

గమనిక: గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా లక్షద్వీపలో కోరల్ బ్లీచింగ్ ఎక్కువగా జరుగుతోంది.

---

(C) ఇతర ముఖ్య ద్వీపాలు:

• న్యూమూర్ ద్వీపం → గంగా ముఖద్వారంలో, బంగాళాఖాతంలో ఉంది

• పంబన్ ద్వీపం → గల్ఫ్ ఆఫ్ మన్నార్‌లో, భారతదేశం మరియు శ్రీలంక మధ్య ఉంది

---

తెలుసా? (Do You Know?):

ద్వీపాలు: అన్ని వైపులా నీటితో చుట్టబడిన భూభాగాలను ద్వీపాలు అంటారు.

ఉత్పత్తి ఆధారంగా ద్వీపాల రకాలు:

(a) టెక్టానిక్ ద్వీపాలు

(b) అగ్నిపర్వత ద్వీపాలు

(c) క్షయ ద్వీపాలు

(d) నిక్షేప ద్వీపాలు

(e) కోరల్ ద్వీపాలు

---

Disclaimer:

ఈ విషయం విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే సిద్ధం చేయబడింది.

ఈ నోట్స్ UPSC మరియు రాష్ట్ర స్థాయి పరీక్షల కోసం సులభంగా అర్థమయ్యేలా సరళీకరించబడ్డాయి.

వివరమైన అధ్యయనం కోసం ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్తకాలు మరియు అధికారిక మూలాలను చూడండి.