తాజా అప్డేట్స్, స్టడీ మెటీరియల్స్ మరియు ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్ల కోసం మా అధికారిక టెలిగ్రామ్ ఛానల్లో చేరండి:👉 https://t.me/+XfIr9Y4n_rFlNzc1
For the English version of this article and more competitive exam study materials, visit our blog:
👉 https://biig123journal.blogspot.com/
Prepare Smart. Crack UPSC/Groups Exams with Confidence!
Buy Best Geography Books Here
భారతదేశంలో అడవులు:
అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం ప్రతి దేశంలో సుమారు 33% భూభాగం అడవులతో ఉండాలి.
ప్రపంచంలో సగటు అడవి కవర్ సుమారు 31% ఉంటుంది.
భారతదేశంలో Forest + Tree Cover మొత్తం భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో సుమారు 24.62% ఉంది (తాజా అంచనా).
భారతదేశంలో మ్యాంగ్రూవ్ అడవులు సుమారు 0.15% భౌగోళిక విస్తీర్ణాన్ని కవర్ చేస్తాయి మరియు ఇవి ప్రధానంగా డెల్టా ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి.
విస్తీర్ణం ఆధారంగా అత్యధిక అడవి కవర్ ఉన్న రాష్ట్రాలు:
మధ్యప్రదేశ్ – సుమారు 77,493 చ.కి.మీ
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ – సుమారు 66,431 చ.కి.మీ
ఛత్తీస్గఢ్ – సుమారు 55,812 చ.కి.మీ
ఒడిశా – సుమారు 52,156 చ.కి.మీ
మహారాష్ట్ర – సుమారు 50,798 చ.కి.మీ
భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో అత్యధిక అడవి శాతం ఉన్న ప్రాంతాలు:
మిజోరం – సుమారు 84–85%
లక్షద్వీప్ – సుమారు 84%
అండమాన్ & నికోబార్ దీవులు – సుమారు 81%
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ – సుమారు 79–80%
నాగాలాండ్ – సుమారు 75–76%
భారతదేశంలో అడవి కవర్:
| అడవి రకం | విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ) | భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో % |
|---|---|---|
| Very Dense Forest | ~99,779 | ~3.04% |
| Moderately Dense Forest | ~308,472 | ~9.38% |
| Open Forest | ~304,499 | ~9.25% |
| Total Forest Cover | ~712,249 | 21.67% |
| Tree Cover | ~95,748 | 2.91% |
| Forest + Tree Cover | — | 24.62% |
Source: Forest Survey of India – India State of Forest Report 2023
ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో అడవి కవర్ :
| రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో % |
| మిజోరం | ~84% |
| అరుణాచల్ ప్రదేశ్ | ~79–80% |
| నాగాలాండ్ | ~75–76% |
| మేఘాలయ | ~74% |
| మణిపూర్ | ~74% |
| త్రిపుర | ~73% |
| సిక్కిం | ~47% |
| అస్సాం | ~36% |
1. ఉష్ణమండల శాశ్వత హరిత అడవులు (Tropical Evergreen Forests):
విస్తరణ:
వర్షపాతం ఎక్కువగా ఉండే పశ్చిమ కనుమలు (Western Ghats / Sahyadris)
ఈశాన్య భారతదేశం (Shillong Plateau ప్రాంతం)
పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు ఒడిశా తూర్పు ప్రాంతాలు
అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు
తెలుసా?
అండమాన్ & నికోబార్ దీవుల భూభాగంలో సుమారు 95% అడవులతో కప్పబడి ఉంటుంది.
ఈ అడవులలోని చెట్లు సాధారణంగా హార్డ్వుడ్ రకం, ఇవి సమతట ప్రాంతాల అడవులతో పోలి ఉంటాయి.
వాతావరణ పరిస్థితులు:
(i) వర్షపాతం 200 సెం.మీ కంటే ఎక్కువ
(ii) సాపేక్ష ఆర్ద్రత 70% కంటే ఎక్కువ
(iii) సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు 24°C
(iv) వేడిగా మరియు తేమ ఎక్కువగా ఉండే వాతావరణం
లక్షణాలు:
(i) చెట్ల ఎత్తు 40 నుండి 60 మీటర్లు
(ii) అండర్గ్రోత్ చాలా తక్కువగా ఉంటుంది
(iii) ఆకులు రాలే ప్రత్యేకమైన కాలం ఉండదు. అందువల్ల ఈ అడవులు సంవత్సరం మొత్తం పచ్చగా ఉంటాయి మరియు మసాలా పంటలకు ముఖ్యమైనవి
(iv) ఆకులు గాఢ పచ్చగా మరియు వెడల్పుగా ఉంటాయి
ముఖ్యమైన చెట్ల జాతులు:
Mahogany, Rosewood, Ebony, Cinchona (మలేరియా మందు Quinine కోసం), Mahua, Bamboo, Canes, Ironwood, Kadam, Jamun, Rubber tree మొదలైనవి.
2. ఉష్ణమండల తడి పతన అడవులు (Tropical Moist Deciduous Forests):
ఈ అడవులు భారతదేశ అడవి విస్తీర్ణంలో సుమారు 20% ఉన్నాయి. వీటిని Monsoon Forests అని కూడా అంటారు.
విస్తరణ:
వాతావరణ పరిస్థితులు:
(i) 100 నుండి 200 సెం.మీ వర్షపాతం
(ii) మధ్యస్థ ఉష్ణోగ్రత
లక్షణాలు:
(i) చెట్ల ఎత్తు 30 నుండి 40 మీటర్లు
(ii) నీటి కొరత వల్ల వేసవి ప్రారంభంలో ఆకులు రాలిపోతాయి
(iii) అండర్గ్రోత్ ఎక్కువగా ఉంటుంది
ముఖ్యమైన చెట్లు:
Sal, Teak, Arjun, Mulberry, Kusum, Sandalwood, Siris, Haldi, Khair, Mango, Banyan మొదలైనవి.
ముఖ్యమైన విషయాలు:
• ఈ చెట్లు ఆర్థికపరంగా చాలా ముఖ్యమైనవి
• Teak, Deodar, Sal, Shisham చెక్కలు ఫర్నిచర్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు
• Sal చెక్క రైల్వే స్లీపర్లు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు
• Willow మరియు Mulberry చెక్కలు స్పోర్ట్స్ గూడ్స్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు
• Jalandhar, Amritsar, Jammu, Meerut క్రీడా సామగ్రి తయారీకి ప్రసిద్ధ కేంద్రాలు
3. ఉష్ణమండల పొడి పతన అడవులు (Tropical Dry Deciduous Forests):
విస్తరణ:
వాతావరణ పరిస్థితులు:
(i) 50 నుండి 100 సెం.మీ వర్షపాతం
(ii) మధ్యస్థ ఆర్ద్రత
లక్షణాలు:
(i) చెట్ల ఎత్తు 6 నుండి 15 మీటర్లు
(ii) వేర్లు పొడవుగా మరియు మందంగా ఉంటాయి
(iii) బార్క్ మందంగా ఉంటుంది (ఆవిరీభవనం తగ్గించడానికి)
(iv) వేసవి ప్రారంభంలో ఆకులు రాలే ప్రత్యేక కాలం ఉంటుంది
(v) పొడి ప్రాంతాల్లో ఈ అడవులు ముల్లుబుశ్లుగా మారుతాయి
ముఖ్యమైన చెట్లు:
Teak, Sal, Babool, Mango, Acacia, Neem, Shisham మొదలైనవి.
4. పొడి లేదా ఎడారి అడవులు (Dry / Arid Forests):
విస్తరణ:
(i) రాజస్థాన్ మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలు (హర్యానా, గుజరాత్, పంజాబ్)
(ii) ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని Rain Shadow ప్రాంతాలు
వాతావరణ పరిస్థితులు:
(i) 50 సెం.మీ కంటే తక్కువ వర్షపాతం
(ii) ఆర్ద్రత తక్కువ
లక్షణాలు:
(i) ముల్లుల వృక్షాలు
(ii) వేర్లు చాలా పొడవుగా ఉంటాయి
(iii) ఆకులు చిన్నగా ఉంటాయి
ముఖ్యమైన చెట్లు:
Cactus, Thorny bushes, Kikar, Babool, Date palms, Acacia, Khair మొదలైనవి.
5. పర్వత లేదా హిమాలయ అడవులు (Mountainous / Himalayan Forests):
ఎత్తు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. అందువల్ల హిమాలయ ప్రాంతంలో ఉష్ణమండల నుండి ఆల్పైన్ వరకు అన్ని రకాల అడవులు కనిపిస్తాయి (Equatorial forests తప్ప).
ప్రతి వృక్ష మండలం తూర్పు హిమాలయాలలో పశ్చిమ హిమాలయాల కంటే సుమారు 300 మీటర్లు ఎక్కువ ఎత్తులో ఉంటుంది.
కారణాలు:
(a) తూర్పు హిమాలయాలకు పశ్చిమ హిమాలయాల కంటే ఎక్కువ వర్షపాతం వస్తుంది
(b) తూర్పు హిమాలయాలు సముద్రానికి మరియు భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉంటాయి
1500 మీటర్ల ఎత్తులో Deciduous forests కనిపిస్తాయి.
1500–3500 మీటర్ల మధ్య Coniferous forests ఉంటాయి.
2800–4800 మీటర్ల మధ్య Alpine vegetation కనిపిస్తుంది.
ముఖ్యమైన చెట్లు:
Sal, Teak, Chir, Deodar, Oak, Olive, Chestnut, Conifers, Spruce, Larch మొదలైనవి.
6. టైడల్ లేదా మ్యాంగ్రూవ్ అడవులు (Tidal / Mangrove Forests):
ఈ అడవులు నదుల తీయని నీరు మరియు సముద్రపు ఉప్పు నీరు కలిసే చిత్తడి ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి.
ఇవి ఉప్పు నీటిలో కూడా జీవించగలవు.
గంగా, గోదావరి, కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతాలు ఈ అడవులకు అనుకూలమైనవి.
భారతదేశంలో ఇవి ప్రధానంగా ఒడిశా తీర ప్రాంతం మరియు పశ్చిమ బెంగాల్లోని సుందర్బన్స్ ప్రాంతంలో కనిపిస్తాయి.
ఈ అడవులు పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటంలో ముఖ్యమైనవి.
ఇవి జీవజాలానికి నివాస ప్రాంతాలు.
డెల్టా ఏర్పడటానికి సహాయపడతాయి మరియు తీరప్రాంతాన్ని తుఫాన్ల నుంచి రక్షిస్తాయి.
సముద్రపు సూక్ష్మ జీవులకు నర్సరీ ప్రాంతంగా పనిచేస్తాయి.
భారతదేశంలో మ్యాంగ్రూవ్ అడవులు సుమారు 4500 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి.
ఇవి కార్బన్ సింక్గా పనిచేసి గ్లోబల్ వార్మింగ్ తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
ముఖ్యమైన జాతులు:
Sundari, Mangroves, Bruguiera, Sonneratia, Agar, Keora, Nipa మొదలైనవి.
సుందర్బన్స్ (పశ్చిమ బెంగాల్) భారతదేశంలో అత్యంత పెద్ద మ్యాంగ్రూవ్ అడవి మరియు ఇది UNESCO Biosphere Reserve జాబితాలో ఉంది.
గమనిక:
National Environment Policy 2007 ప్రకారం కచ్ మ్యాంగ్రూవ్ అడవులు మరియు కోరల్ రీఫ్స్ ముఖ్యమైన తీరప్రాంత పర్యావరణ వనరులు.
భారతదేశంలో 1987 నుండి మ్యాంగ్రూవ్ సంరక్షణ కార్యక్రమం అమలు జరుగుతోంది.
ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా National Katchchh (Mangroves) Forest Genetic Resources Centre ను ఒడిశాలో ఏర్పాటు చేశారు.
Disclaimer:
ఈ కంటెంట్ విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే సిద్ధం చేయబడింది. UPSC మరియు రాష్ట్ర స్థాయి పరీక్షల కోసం సులభంగా అర్థమయ్యే విధంగా సరళీకరించబడింది. మరింత లోతైన అధ్యయనం కోసం పాఠకులు ప్రామాణిక పుస్తకాలు మరియు అధికారిక వనరులను చూడాలని సూచించబడుతుంది.
No comments:
Post a Comment