అధ్యాయం 1.1 భూమి యొక్క గమనాలు – భ్రమణం మరియు పరిభ్రమణం భూమి నిర్మాణం (Motions of the Earth – Rotation and Revolution,Structure of the Earth)

for English Explanation https://biig123journal.blogspot.com/2026/02/chapter-11-motions-of-earth-rotation.html

భూగోళ శాస్త్ర నోట్స్ (UPSC & State PSC పరీక్షల కోసం)

Prepare Smart. Crack UPSC/Groups Exams with Confidence!

Buy Best Geography Books Here 

👉 https://amzn.to/4tB89fG

👉 https://amzn.to/3Q7PLwe

భూమి యొక్క గమనాలు – భ్రమణం మరియు పరిభ్రమణం భూమి నిర్మాణం:

భూమి ఒక చలనం గల గ్రహం మరియు సౌర కుటుంబంలోని భాగం. భూమి స్థిరంగా ఉండదు; అది నిరంతరం కదులుతూ ఉంటుంది. ఈ కదలికలు ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా ఉంటాయి:

1. భ్రమణం (Rotation – Daily Motion)

2. పరిభ్రమణం (Revolution – Annual Motion)

ఈ కదలికల వల్లే పగలు-రాత్రి, ఋతువులు మరియు పగలు-రాత్రి పొడవులో మార్పులు వస్తాయి.

---

1. భూమి భ్రమణం:

భ్రమణం అంటే ఏమిటి?

భూమి తన అక్షంపై పడమర నుండి తూర్పు దిశగా తిరుగుతూ ఉండే కదలికను భ్రమణం అంటారు.

• సమయం: 24 గంటలు

• దీనిని దినచర్య గతి అని కూడా అంటారు(Daily Motion)

• ఫలితం: పగలు మరియు రాత్రి

పగలు మరియు రాత్రి ఎలా ఏర్పడతాయి?

భూమి భ్రమణం వల్ల:

• సూర్యుడిని ఎదుర్కొనే భాగంలో పగలు

• వ్యతిరేక భాగంలో రాత్రి

అందువల్ల భ్రమణం వల్లే పగలు-రాత్రి చక్రం ఏర్పడుతుంది.

---

2. భూమి పరిభ్రమణం:

పరిభ్రమణం అంటే ఏమిటి?

భూమి సూర్యుడి చుట్టూ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలో తిరుగుతూ ఉండే కదలికను పరిభ్రమణం అంటారు.

• సమయం: 365 రోజులు 6 గంటలు

• దీనిని వార్షిక గతి అంటారు(Annual Motion)

• ఫలితం: ఋతువులు

ప్రతి సంవత్సరం అదనంగా వచ్చే 6 గంటలను నాలుగు సంవత్సరాలకు ఒకసారి కలిపి ఒక అదనపు రోజు (Leap Year) గా ఫిబ్రవరి 29 తేదీని జోడిస్తారు.

---

భ్రమణం మరియు పరిభ్రమణం మధ్య తేడా:

భ్రమణం	పరిభ్రమణం
అక్షంపై తిరుగుట	సూర్యుడి చుట్టూ తిరుగుట
24 గంటలు పడుతుంది	365¼ రోజులు పడుతుంది
పగలు-రాత్రి కలుగుతుంది	ఋతువులు ఏర్పడతాయి

---

పగలు-రాత్రి పొడవులో మార్పు:

పగలు మరియు రాత్రి పొడవు సంవత్సరమంతా ఒకేలా ఉండదు. దీనికి కారణం:

• భూమి అక్షం 23½° కోణంలో వంగి ఉండటం

• ఆ వంగిన అక్షంతో భూమి సూర్యుడి చుట్టూ తిరగడం

దీని వల్లే ఋతువులు మరియు పగలు-రాత్రి పొడవులో మార్పులు వస్తాయి.

---

ముఖ్యమైన తేదీలు:

 సమదిన రాత్రులు (Equinoxes):

• మార్చి 21

• సెప్టెంబర్ 23

ఈ రోజుల్లో:

• సూర్యుడు భూమధ్యరేఖపై నిలువుగా ప్రకాశిస్తాడు

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా పగలు మరియు రాత్రి సమానంగా ఉంటాయి

---

 గ్రీష్మ సంథానం (Summer Solstice – జూన్ 21):

• సూర్యుడు కర్కాటక వృత్తం (23½° ఉత్తర అక్షాంశం) పై నిలువుగా ఉంటుంది

• ఉత్తర అర్ధగోళంలో:

  • పొడవైన పగలు

  • చిన్న రాత్రి

---

 శిశిర సంథానం (Winter Solstice – డిసెంబర్ 22):

• సూర్యుడు మకర వృత్తం (23½° దక్షిణ అక్షాంశం) పై నిలువుగా ఉంటుంది

• దక్షిణ అర్ధగోళంలో:

  • పొడవైన పగలు

  • చిన్న రాత్రి

---

ధృవ ప్రాంతాల ప్రత్యేకత:

• ఆర్కిటిక్ వృత్తం (66½° ఉత్తర అక్షాంశం)

• అంటార్కిటిక్ వృత్తం (66½° దక్షిణ అక్షాంశం)

ఈ ప్రాంతాల్లో:

• 6 నెలలు నిరంతర పగలు

• 6 నెలలు నిరంతర రాత్రి

---

 భూమి నిర్మాణం (Structure of the Earth):

భూమి ఒకే రాతి గడ్డ కాదు. ఇది పలు పొరలతో నిర్మించబడింది. ప్రతి పొర మందం, నిర్మాణం మరియు భౌతిక స్వభావంలో భిన్నంగా ఉంటుంది.

భూమి మూడు ప్రధాన పొరలుగా విభజించబడింది:

1. భూపటలం (Crust – SIAL)

2. మంటల్ (Mantle – SIMA)

3. గర్భభాగం (Core)

---

1. భూపటలం (Crust – SIAL):

• భూమి యొక్క అత్యంత బయటి పొర

• ఖండాల్లో మందం: సుమారు 33 కి.మీ

• సముద్ర ప్రాంతాల్లో మందం: 5–10 కి.మీ

సిలికా మరియు అల్యూమినియం ఎక్కువగా ఉండటంతో దీనిని SIAL అంటారు.

భూపటలం పెద్ద ముక్కలుగా విరిగి ఉండి వాటిని టెక్టానిక్ ఫ్లేట్లు అంటారు. ఇవి ఆస్తెనోస్ఫియర్ అనే అర్ధద్రవ పొరపై తేలుతూ ఉంటాయి.

---

2. మంటల్ (Mantle – SIMA):

• భూపటలం కింద ఉన్న పొర

• మొత్తం మందం: సుమారు 2900 కి.మీ

• భూమి భారం ఎక్కువ భాగం ఇక్కడే ఉంటుంది

• సిలికా మరియు మెగ్నీషియం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల దీనిని SIMA అంటారు

(a) ఎగువ మంటల్:

• మందం: సుమారు 650 కి.మీ

• భూపటలంతో కలిపి లిథోస్ఫియర్ ఏర్పడుతుంది

• ఆస్తెనోస్ఫియర్ ఇక్కడే ఉంటుంది

(b) దిగువ మంటల్:

• మందం: సుమారు 2700 కి.మీ

• అధిక ఉష్ణోగ్రత

• అధిక పీడనం వల్ల రాళ్లు కరుగవు

---

3. గర్భభాగం (Core):

ఇది భూమి అంతర్గత భాగం.

(a) బాహ్య గర్భభాగం (Outer Core):

• మందం: సుమారు 1900 కి.మీ

• ద్రవరూపంలో ఉంటుంది

• ఇనుము మరియు నికెల్ ప్రధానంగా ఉంటాయి

• భూమి అయస్కాంత క్షేత్రానికి కారణం

(b) అంతర్గర్భభాగం (Inner Core):

• మందం: సుమారు 1600 కి.మీ

• ఘన రూపంలో ఉంటుంది

• ఉష్ణోగ్రత: సుమారు 5,500°C

• పీడనం: సుమారు 40 లక్షల వాతావరణ పీడనాలు

అధిక ఉష్ణోగ్రత ఉన్నప్పటికీ, అత్యధిక పీడనం వల్ల ఇది ఘన రూపంలోనే ఉంటుంది.

---

 Practice MCQs:

1. భూమి ఒక భ్రమణాన్ని పూర్తి చేయడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?
   a) 12 గంటలు
   b) 24 గంటలు
   c) 365 రోజులు
   d) 30 రోజులు

2. గ్రీష్మ సంథానం ఎప్పుడు వస్తుంది?
   a) మార్చి 21
   b) సెప్టెంబర్ 23
   c) జూన్ 21
   d) డిసెంబర్ 22

(జవాబులు: 1-?, 2-? – కామెంట్ చేయండి)

---

 డిస్క్లైమర్:

ఈ సమాచారం విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే సిద్ధం చేయబడింది. UPSC మరియు State PSC పరీక్షల కోసం సులభంగా అర్థమయ్యే విధంగా సరళీకరించబడింది. పూర్తి అవగాహన కోసం ప్రామాణిక పాఠ్య పుస్తకాలు మరియు అధికారిక వనరులను సూచించబడుతుంది.