📢 తాజా అప్డేట్స్, స్టడీ మెటీరియల్స్ మరియు ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్స్ కోసం మా అధికారిక టెలిగ్రామ్ ఛానల్లో చేరండి:👉 https://t.me/+XfIr9Y4n_rFlNzc1
ప్రాంబుల్ (Preamble):
భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాంబుల్, రాజ్యాంగ సభ సాధించాలనుకున్న ముఖ్య లక్ష్యాలను తెలియజేస్తుంది.
“Objectives Resolution” ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ ప్రాంబుల్ను పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ ప్రవేశపెట్టి, రాజ్యాంగ సభ ఆమోదించింది. 1976లో జరిగిన 42వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా మూడు కొత్త పదాలు – సోషలిస్ట్, సెక్యులర్ మరియు ఇంటెగ్రిటీ చేర్చబడ్డాయి.
సుప్రీంకోర్టు Kesavananda Bharati vs State of Kerala (1973) కేసులో 1960లో ఇచ్చిన పూర్వ తీర్పును రద్దు చేసి, ప్రాంబుల్ రాజ్యాంగంలో భాగమని మరియు పార్లమెంట్ దాన్ని సవరించగలదని పేర్కొంది. అయితే ప్రాంబుల్లో ఉన్న రాజ్యాంగపు ప్రాథమిక నిర్మాణం (Basic Structure) దెబ్బతినకూడదని స్పష్టం చేసింది. అయినప్పటికీ, ఇది రాజ్యాంగంలోని ముఖ్యమైన భాగం కాదు.
ప్రాంబుల్ న్యాయపరంగా అమలు చేయలేనిది (Non-justiciable) మరియు ఇది Directive Principles of State Policy లాంటిదే. ప్రసిద్ధ న్యాయవాది N.A. Palkhivala దీనిని “రాజ్యాంగపు గుర్తింపు కార్డు”గా పేర్కొన్నారు.
భారతదేశం 1947 భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం వరకు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి కాలనీగా ఉంది. 1947 ఆగస్టు 15 నుండి 1950 జనవరి 26 వరకు ఇది బ్రిటిష్ కామన్వెల్త్లో డొమినియన్గా ఉంది. 1950 జనవరి 26న భారతదేశం సార్వభౌమ గణతంత్రంగా ప్రకటించుకుంది.
సామాజిక, ఆర్థిక మరియు రాజకీయ న్యాయం అనే భావన 1917 రష్యా విప్లవం నుండి తీసుకోబడింది.
స్వేచ్ఛ, సమానత్వం మరియు సోదరభావం అనే భావనలు ఫ్రెంచ్ విప్లవం (1789–1799) నుండి తీసుకోబడ్డాయి.
ప్రాంబుల్ ప్రతి పౌరుడికి సాధించవలసిన లక్ష్యాలను పేర్కొంటుంది:
ప్రాంబుల్ :
మేము, భారత ప్రజలు, భారతదేశాన్ని సార్వభౌమ సోషలిస్ట్ సెక్యులర్ డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్గా(Sovereign Socialist Secular Democratic Republic and to secure to all its Citizens) ఏర్పాటు చేసుకొని, అందరి పౌరులకు:
న్యాయం – సామాజిక, ఆర్థిక మరియు రాజకీయ;
స్వేచ్ఛ – ఆలోచన, వ్యక్తీకరణ, నమ్మకం, విశ్వాసం మరియు ఆరాధన;
సమానత్వం – స్థితి మరియు అవకాశాలలో; మరియు వారందరిలో
సోదరభావం – వ్యక్తి గౌరవం మరియు దేశ ఐక్యత, సమగ్రతను నిర్ధారించుటకు;
1949 నవంబర్ 26న మా రాజ్యాంగ సభలో ఈ రాజ్యాంగాన్ని స్వీకరించి, అమలు చేసి, మాకు మేమే అందించుకున్నాము.
ప్రాంబుల్లో ప్రధాన పదాలు:
సార్వభౌమ (Sovereign):
భారతదేశం ఎలాంటి బాహ్య అధికారంపై ఆధారపడకుండా స్వతంత్రంగా ఉండటం.
సోషలిస్ట్ (Socialist):
ఇది 1976లో జరిగిన 42వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా కూడా చేర్చబడింది.
దీని అర్థం భారతదేశం ఒక ధర్మనిరపేక్ష (సెక్యులర్) రాష్ట్రం అని. అంటే “సర్వ ధర్మ సమభావ” అనే సూత్రం భారతదేశంలో అమలులో ఉంది.
సెక్యులర్ అంటే భారతదేశం మతరహిత దేశం లేదా మతవ్యతిరేక దేశం అని కాదు; ప్రతి పౌరుడు ఏ మతాన్ని అయినా స్వీకరించడానికి లేదా స్వీకరించకపోవడానికి స్వేచ్ఛ కలిగి ఉంటాడు.
సెక్యులర్ (Secular):
డెమోక్రాటిక్ (Democratic):
భారతదేశం ప్రతినిధి పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని అనుసరిస్తుంది, ఇందులో ఎంపీలు (MPs), ఎమ్మెల్యేలు (MLAs) మరియు పంచాయతీ సభ్యులు ప్రజలచే ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా ఎన్నిక చేయబడతారు. ప్రాంబుల్ అయితే కేవలం రాజకీయ ప్రజాస్వామ్యానికే కాకుండా సామాజిక మరియు ఆర్థిక ప్రజాస్వామ్యాన్ని కూడా లక్ష్యంగా ఉంచింది.
రిపబ్లిక్ (Republic):
‘రిపబ్లిక్’ అంటే భారతదేశంలో వారసత్వ పాలకుడు ఉండకపోవడం, అలాగే రాష్ట్రంలోని అన్ని అధికారాలు ప్రజలచే ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా ఎన్నిక చేయబడటం అని అర్థం.
న్యాయం (Justice):
స్వేచ్ఛ (Liberty):
‘స్వేచ్ఛ’ అనే పదం అంటే వ్యక్తుల కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు లేకపోవడం, అలాగే అదే సమయంలో వ్యక్తిత్వ వికాసానికి తగిన అవకాశాలు కల్పించడం
సమానత్వం (Equality):
‘సమానత్వం’ అనే పదం అంటే సమాజంలోని ఏ వర్గానికీ ప్రత్యేక హక్కులు లేకపోవడం, అలాగే ఎలాంటి వివక్ష లేకుండా ప్రతి వ్యక్తికి తగిన అవకాశాలు కల్పించడం.
MODEL MCQs (ప్రశ్నలు, సమాధానాలు మరియు వివరణలు):
1.
భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాంబుల్కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
-
ఇది రాజ్యాంగంలోని భాగం మరియు కోర్టులో అమలు చేయవచ్చు.
-
ఇది ఆర్టికల్ 368 కింద సవరించవచ్చు.
-
ఇది శాసనసభకు అధికారాల మూలం.
Answer: B) 2 మాత్రమే
Explanation:
-
ప్రకటన 1 : ప్రాంబుల్ రాజ్యాంగంలో భాగమే కానీ కోర్టులో అమలు చేయలేము (Non-justiciable).
-
ప్రకటన 2 : ఇది సవరించవచ్చు (Kesavananda Bharati కేసు).
-
ప్రకటన 3: ఇది అధికారాల మూలం కాదు, మార్గదర్శక సూత్రం మాత్రమే.
2.
Answer: C) ఫ్రెంచ్ విప్లవం
Explanation:
-
ఈ భావనలు ఫ్రెంచ్ విప్లవం నుండి తీసుకోబడ్డాయి.
-
రష్యన్ విప్లవం → సామాజిక, ఆర్థిక న్యాయం.
3.
1976లో జరిగిన 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా క్రింది పదాలలో ఏవి చేర్చబడ్డాయి?
-
సోషలిస్ట్
-
సెక్యులర్
-
ఇంటెగ్రిటీ
-
డెమోక్రాటిక్
Answer: A) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
Explanation:
-
Socialist, Secular, Integrity మాత్రమే చేర్చబడ్డాయి.
-
“Democratic” ముందే ఉంది.
4.
ప్రాంబుల్కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
-
ఇది Objectives Resolution ఆధారంగా ఉంది.
-
ఇది పూర్తిగా బి.ఆర్. అంబేద్కర్ రచించారు.
-
ఇది రాజ్యాంగ తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
Answer: A) 1 మరియు 3 మాత్రమే
Explanation:
-
1 : Objectives Resolution ఆధారంగా ఉంది.
-
2 : అంబేద్కర్ మాత్రమే రచించలేదు.
-
3 : ఇది రాజ్యాంగ తత్వాన్ని చూపిస్తుంది.
5.
Answer: B) భారతదేశం బాహ్య నియంత్రణ నుండి స్వతంత్రం
Explanation:
-
Sovereign అంటే పూర్తిగా స్వతంత్ర దేశం.
6.
Answer: C) ఇది non-justiciable
Explanation:
-
ఇది న్యాయపరంగా అమలు చేయలేం.
-
ఇది మార్గదర్శక సూత్రం మాత్రమే.
7.
Answer: C)
Explanation:
-
ప్రాంబుల్ భాగమే కానీ బేసిక్ స్ట్రక్చర్ మార్చలేం.
8.
ప్రాంబుల్లో స్పష్టంగా పేర్కొన్న లక్ష్యాలు ఏవి?
-
న్యాయం – సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ
-
స్వేచ్ఛ – ఆలోచన, వ్యక్తీకరణ మొదలైనవి
-
సమానత్వం – స్థితి మరియు అవకాశాలు
-
రాజ్యాంగ పరిరక్షణ హక్కు
Answer: A) 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
Explanation:
-
4వది Article 32లో ఉంది, ప్రాంబుల్లో కాదు.
9.
Answer: B) రాజు లేని వ్యవస్థ
Explanation:
-
వారసత్వ పాలకుడు లేడు.
-
రాష్ట్రాధ్యక్షుడు ఎన్నికల ద్వారా వస్తాడు.
10.
ప్రాంబుల్కు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
-
ఇది 1950 జనవరి 26న ఆమోదించబడింది.
-
ఇది భారతదేశాన్ని డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్గా ప్రకటిస్తుంది.
-
ఇది దేశ ఐక్యత మరియు సమగ్రతను నిర్ధారిస్తుంది.
Answer: A) 2 మరియు 3 మాత్రమే
Explanation:
-
1 : 1949 నవంబర్ 26న ఆమోదించారు.
-
2 : డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్.
-
3 : ఐక్యత & సమగ్రత.
Disclaimer:
ఈ కంటెంట్ విద్యా మరియు సమాచార ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే సిద్ధం చేయబడింది. UPSC మరియు రాష్ట్ర స్థాయి పరీక్షల కోసం సరళంగా తయారు చేయబడింది. పూర్తి వివరాల కోసం ప్రామాణిక పుస్తకాలు మరియు అధికారిక వనరులను సూచించబడుతుంది.
No comments:
Post a Comment