అధ్యాయం 2: యూనియన్ మరియు దాని ప్రాంతాలు (The Union & Its Territory)

  తాజా అప్డేట్స్, స్టడీ మెటీరియల్స్ మరియు ముఖ్యమైన నోటిఫికేషన్ల కోసం:

 మా అధికారిక Telegram ఛానల్‌లో చేరండి:https://t.me/+XfIr9Y4n_rFlNzc1

For detailed English notes and study materials: Visit our blog

:https://biig123journal.blogspot.com/

If you are serious about cracking exams, don’t skip this book( UPSC/APPSC/TGPSC)

 👉 Click below to get your copy now:

👉 ENGLISH    https://amzn.to/48vOHbM,👉 FOR MCQs  https://amzn.to/4c0SZsE

👉TELUGU   https://amzn.to/4sYuAeN, 👉FOR MCQs  https://amzn.to/41eafWF

---

భారత రాజ్యాంగం - ఆర్టికల్స్ 1 నుండి 4:

ఆర్టికల్స్ 1 నుండి 4 → యూనియన్ మరియు దాని ప్రాంతాల గురించి వివరిస్తాయి.

ఆర్టికల్ 1:

భారతదేశం, అంటే భారత్, రాష్ట్రాల సమాఖ్య (Federation) కాకుండా

రాష్ట్రాల యూనియన్ (Union of States) గా పేర్కొనబడింది.

---

ఆర్టికల్ 3:

ప్రస్తుత రాష్ట్రాల నుండి కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు గురించి.

పార్లమెంట్‌కు రాష్ట్రాల సరిహద్దులు, పేర్లు, ప్రాంతాలను మార్చే అధికారం ఉంది.

 రాష్ట్రాల అనుమతి తప్పనిసరి కాదు.

---

ఆర్టికల్ 4:

భారతదేశం సంపాదించిన ప్రాంతాలు (కొనుగోలు, ఒప్పందం, జయించడం ద్వారా)

భారతదేశంలో భాగమవుతాయి.

 వీటిని పార్లమెంట్ చట్టాల ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం పాలిస్తుంది.

---

• రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ (Reorganisation of States):

  1953లో, ఫజల్ అలీ అధ్యక్షతన స్టేట్ రీయార్గనైజేషన్ కమిషన్ (SRC) ఏర్పాటు చేయబడింది.
  ఇతర సభ్యులు: హెచ్.ఎన్. కుంజ్రు మరియు కె.ఎన్. పనిక్కర్

  ఈ కమిషన్ 1955లో తన నివేదికను సమర్పించింది.

  ఇది భాషను రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ప్రాతిపదికగా అంగీకరించింది,
  కానీ “ఒక భాష – ఒక రాష్ట్రం” సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించింది.

  ప్రధాన దృష్టి: భారత ఐక్యత (Unity of India)

  సిఫార్సులు (Suggested):

  27 రాష్ట్రాలను పునర్వ్యవస్థీకరించడం
  → 16 రాష్ట్రాలు మరియు 3 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుగా విభజించడం

  స్టేట్ రీయార్గనైజేషన్ చట్టం, 1956:

  కమిషన్ సిఫార్సులను (కొన్ని చిన్న మార్పులతో) అమలు చేసింది

  ఫలితం (Result):

  14 రాష్ట్రాలు
  6 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
  అమలులోకి వచ్చిన తేదీ:
  నవంబర్ 1, 1956

  ---

  కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు విధానం (Procedure for Creation of New States):

  పార్లమెంట్ చేయగలిగేది:

  • కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేయడం
  • రాష్ట్రాల ప్రాంతం, సరిహద్దులు లేదా పేర్లను మార్చడం

  అవసరం:

  సాధారణ మెజారిటీ (Simple Majority) మాత్రమే

  విధానం (Procedure):

  • బిల్లును పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టడానికి రాష్ట్రపతి సిఫార్సు అవసరం
  • రాష్ట్రపతి ఆ బిల్లును సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభకు పంపిస్తారు
  • రాష్ట్రం నిర్దిష్ట కాలంలో తన అభిప్రాయం ఇవ్వాలి

  ముఖ్యమైన విషయాలు (Important Points):

  • రాష్ట్రం స్పందించకపోతే → కాలాన్ని పొడిగించవచ్చు
  • రాష్ట్ర అభిప్రాయం లేకుండానే బిల్లును ఆమోదించవచ్చు
  • రాష్ట్ర అభిప్రాయానికి పార్లమెంట్ కట్టుబడి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు
  • సవరణల కోసం మళ్లీ రాష్ట్రాన్ని సంప్రదించాల్సిన అవసరం లేదు

---

1956 తర్వాత ఏర్పడిన రాష్ట్రాలు & UTలు:

మహారాష్ట్ర & గుజరాత్ (1960):

• బాంబే రాష్ట్ర విభజన

• గుజరాత్ → 15వ రాష్ట్రం

---

దాద్రా & నగర్ హవేలి (1961):

• పోర్చుగీస్ పాలన (1954 వరకు)

• 10వ సవరణ చట్టం ద్వారా UT

---

గోవా, దమన్ & దీయూ (1961):

• పోలీస్ చర్య ద్వారా పొందారు

• 12వ సవరణ ద్వారా UT

 1987లో:

• గోవా → రాష్ట్రం

• దమన్ & దీయూ → UT

---

పుదుచ్చేరి (1962):

• ఫ్రెంచ్ పాలనలో ఉంది

• ప్రాంతాలు:

  • పుదుచ్చేరి

  • కరైకాల్

  • మాహే

  • యానం

 14వ సవరణ ద్వారా UT

---

నాగాలాండ్ (1963):

• 1 ఫిబ్రవరి 1963 → రాష్ట్రం

• నాగ హిల్స్ & తుయెన్సాంగ్ ప్రాంతాలు

---

హర్యానా & చండీగఢ్ (1966):

• పంజాబ్ విభజన

• హర్యానా → 17వ రాష్ట్రం

• చండీగఢ్ → UT

---

హిమాచల్ ప్రదేశ్ (1971):

• ముందు UT

• 1971లో రాష్ట్రం

---

మణిపూర్, త్రిపుర, మేఘాలయ (1972):

• మణిపూర్ → 19వ రాష్ట్రం

• త్రిపుర → 20వ రాష్ట్రం

• మేఘాలయ → 21వ రాష్ట్రం

---

సిక్కిం (1975):

• 1974 → Associate State

• 1975 → పూర్తి రాష్ట్రం

---

మిజోరం, అరుణాచల్, గోవా (1987):

• మిజోరం → రాష్ట్రం

• అరుణాచల్ → రాష్ట్రం

• గోవా → 25వ రాష్ట్రం

---

ఛత్తీస్‌గఢ్ (2000):

• MP నుండి ఏర్పడింది

• 26వ రాష్ట్రం

---

ఉత్తరాఖండ్ (2000):

• మొదట ఉత్తరాంచల్

• 2007లో పేరు మారింది

---

ఝార్ఖండ్ (2000)

• బీహార్ నుండి ఏర్పడింది

• 28వ రాష్ట్రం

---

గమనిక:

• 69వ సవరణ (1991)
  👉 ఢిల్లీ → NCT (National Capital Territory)

---

అప్‌డేటెడ్ డేటా

తెలంగాణ (2014):

• 29వ రాష్ట్రం

• ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఏర్పడింది

---

జమ్మూ & కాశ్మీర్ (2019):

• రెండు UTలు:

  • జమ్మూ & కాశ్మీర్ (లెజిస్లేచర్ ఉంది)

  • లడఖ్ (లెజిస్లేచర్ లేదు)

---

UT విలీనం (2020):

• దాద్రా & నగర్ హవేలి + దమన్ & దీయూ

---

ప్రస్తుత స్థితి

• రాష్ట్రాలు: 28

• యూనియన్ టెరిటరీలు: 8

మోడల్ MCQs :

---

1.

భారత యూనియన్ స్వభావం గురించి రాజ్యాంగంలో చెప్పబడిన విషయాలను పరిశీలించండి:

1. భారతదేశం ఆర్టికల్ 1లో ఫెడరేషన్‌గా పేర్కొనబడింది.

2. భారత యూనియన్ స్థిరమైనది, కానీ రాష్ట్రాలను పునర్వ్యవస్థీకరించవచ్చు.

3. రాష్ట్రాలకు యూనియన్ నుండి విడిపోవడానికి హక్కు ఉంది.

క్రింది వాటిలో సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: B

Explanation: రాజ్యాంగంలో “Union of States” అని పేర్కొన్నారు.

యూనియన్ స్థిరమైనది, రాష్ట్రాలు మారవచ్చు.

రాష్ట్రాలకు విడిపోవడానికి హక్కు లేదు.

కాబట్టి 2 మాత్రమే సరైనది.

---

2.

ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం పార్లమెంట్ అధికారాల గురించి పరిశీలించండి:

1. ఏ రాష్ట్రం నుండైనా కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయవచ్చు.

2. సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభ అనుమతి తప్పనిసరి.

3. రాష్ట్రాల పేర్లు మరియు సరిహద్దులు మార్చవచ్చు.

సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

B) 1 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: పార్లమెంట్‌కు విస్తృత అధికారాలు ఉన్నాయి.

రాష్ట్ర అనుమతి అవసరం లేదు, అభిప్రాయం మాత్రమే.

పేర్లు, సరిహద్దులు మార్చవచ్చు.

అందువల్ల 1 మరియు 3 సరైనవి.

---

3.

కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పాటు విధానం గురించి పరిశీలించండి:

1. అధ్యక్షుని సిఫార్సు లేకుండా బిల్ ప్రవేశపెట్టవచ్చు.

2. రాష్ట్ర శాసనసభ బిల్‌ను ఆమోదించాలి.

3. పార్లమెంట్ రాష్ట్ర అభిప్రాయానికి కట్టుబడి ఉండదు.

సరైనది ఏది?

A) 3 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: అధ్యక్షుని సిఫార్సు తప్పనిసరి.

రాష్ట్రం అభిప్రాయం మాత్రమే ఇస్తుంది.

పార్లమెంట్ దానికి కట్టుబడి ఉండదు.

కాబట్టి 3 మాత్రమే సరైనది.

---

4.

స్టేట్ రీయార్గనైజేషన్ కమిషన్ గురించి పరిశీలించండి:

1. ఇది 1953లో ఏర్పడింది.

2. పూర్తిగా భాష ఆధారంగా పునర్వ్యవస్థీకరణ సూచించింది.

3. “ఒక భాష – ఒక రాష్ట్రం” సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించింది.

సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1, 2 మరియు 3

D) 1 మాత్రమే

Answer: A

Explanation: 1953లో కమిషన్ ఏర్పాటు.

భాషను పరిగణలోకి తీసుకుంది కానీ పూర్తిగా కాదు.

ఒక భాష – ఒక రాష్ట్రం సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించింది.

అందువల్ల 1 మరియు 3 సరైనవి.

---

5.

ఆర్టికల్ 4 గురించి సరైన వివరణ ఏది?

1. ఈ చట్టాలకు ప్రత్యేక మెజారిటీ అవసరం.

2. ఇవి రాజ్యాంగ సవరణలుగా పరిగణించబడవు.

3. అనుబంధ నిబంధనలు కలిగి ఉండవచ్చు.

సరైనది ఏది?

A) 2 మరియు 3 మాత్రమే

B) 1 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: సాధారణ మెజారిటీ సరిపోతుంది.

ఇవి రాజ్యాంగ సవరణలు కావు.

అనుబంధ నిబంధనలు ఉంటాయి.

అందువల్ల 2 మరియు 3 సరైనవి.

---

6.

క్రింది జంటలను పరిశీలించండి:

1. ఛత్తీస్‌గఢ్ – మధ్యప్రదేశ్

2. ఝార్ఖండ్ – బీహార్

3. ఉత్తరాఖండ్ – ఉత్తరప్రదేశ్

సరైన జంటలు ఏవి?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1, 2 మరియు 3

D) 1 మాత్రమే

Answer: C

Explanation: ఈ మూడు రాష్ట్రాలు 2000లో ఏర్పడ్డాయి.

ఛత్తీస్‌గఢ్ → MP

ఝార్ఖండ్ → బీహార్

ఉత్తరాఖండ్ → UP

అందువల్ల అన్ని సరైనవి.

---

7.

యూనియన్ టెరిటరీల గురించి పరిశీలించండి:

1. అన్ని UTలకు శాసనసభ ఉంటుంది.

2. పార్లమెంట్ UTలను పాలిస్తుంది.

3. కొన్ని UTలకు ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి.

సరైనది ఏది?

A) 2 మరియు 3 మాత్రమే

B) 1 మాత్రమే

C) 1 మరియు 2 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: అన్ని UTలకు శాసనసభ లేదు.

పార్లమెంట్ పరిపాలిస్తుంది.

కొన్ని UTలకు ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి.

అందువల్ల 2 మరియు 3 సరైనవి.

---

8.

2019లో జమ్మూ & కాశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ గురించి:

1. రెండు యూనియన్ టెరిటరీలుగా విభజించారు.

2. రెండింటికీ శాసనసభ ఉంది.

3. లడఖ్‌కు శాసనసభ లేదు.

సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 3 మాత్రమే

B) 1 మాత్రమే

C) 2 మరియు 3 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: J&K → రెండు UTలు

J&Kకు శాసనసభ ఉంది

లడఖ్‌కు లేదు

అందువల్ల 1 మరియు 3 సరైనవి.

---

9.

తెలంగాణ ఏర్పాటు గురించి పరిశీలించండి:

1. 2014లో ఏర్పడింది

2. 29వ రాష్ట్రం

3. తమిళనాడు నుండి ఏర్పడింది

సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మాత్రమే

C) 1, 2 మరియు 3

D) 1 మాత్రమే

Answer: A

Explanation: 2014లో ఏర్పడింది.

29వ రాష్ట్రం.

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఏర్పడింది.

అందువల్ల 1 మరియు 2 సరైనవి.

---

10.

ఢిల్లీ గురించి పరిశీలించండి:

1. 69వ సవరణ ద్వారా ప్రత్యేక హోదా ఇచ్చారు.

2. దీనిని నేషనల్ క్యాపిటల్ టెరిటరీ అంటారు.

3. ఇది పూర్తి రాష్ట్రంలా పనిచేస్తుంది.

సరైనది ఏది?

A) 1 మరియు 2 మాత్రమే

B) 2 మరియు 3 మాత్రమే

C) 1 మాత్రమే

D) 1, 2 మరియు 3

Answer: A

Explanation: 69వ సవరణ ద్వారా హోదా ఇచ్చారు.

NCTగా పిలుస్తారు.

పూర్తి రాష్ట్రం కాదు.

అందువల్ల 1 మరియు 2 సరైనవి

Disclaimer:

ఈ కంటెంట్ విద్యార్థుల కోసం సరళంగా తయారు చేయబడింది.UPSC & State Exams preparation కోసం ఉపయోగపడుతుంది.మరింత లోతైన అధ్యయనం కోసం ప్రామాణిక పుస్తకాలు చూడాలి.